Ένα βακτηριακό στέλεχος ηλικίας περίπου 5.000 ετών, το οποίο εντοπίστηκε σε στρώμα πάγου σε υπόγειο σπήλαιο της Ρουμανίας, παρουσιάζει αντοχή σε δέκα σύγχρονα αντιβιοτικά, σύμφωνα με τα αποτελέσματα πρόσφατης επιστημονικής έρευνας που προκαλεί έντονο προβληματισμό αλλά και ελπίδες για την ανάπτυξη νέων θεραπειών.
Το βακτήριο ανακαλύφθηκε στο σπήλαιο πάγου Scarisoara, ένα από τα μεγαλύτερα παγωμένα σπήλαια της Ευρώπης, στα όρη Απουσένι της Ρουμανίας. Τα σπήλαια πάγου θεωρούνται μοναδικά οικοσυστήματα, καθώς φιλοξενούν μικροοργανισμούς που έχουν προσαρμοστεί σε ακραίες συνθήκες ψύχους και αποτελούν ανεξερεύνητη δεξαμενή γενετικής ποικιλομορφίας.
Οι ερευνητές ανέλυσαν το βακτηριακό στέλεχος με την ονομασία Psychrobacter SC65A.3, το οποίο προήλθε από πυρήνα πάγου βάθους 25 μέτρων που ελήφθη από τη λεγόμενη «Μεγάλη Αίθουσα» του σπηλαίου. Για την αποφυγή επιμόλυνσης, τα δείγματα συλλέχθηκαν σε αποστειρωμένες συνθήκες και διατηρήθηκαν κατεψυγμένα έως την ανάλυσή τους στο εργαστήριο.
Στη συνέχεια, απομονώθηκαν διάφορα βακτηριακά στελέχη και πραγματοποιήθηκε γονιδιωματική ανάλυση, με στόχο τον εντοπισμό γονιδίων που επιτρέπουν την επιβίωση σε χαμηλές θερμοκρασίες αλλά και την ανάπτυξη αντοχής στα αντιβιοτικά.
Αντοχή σε 10 αντιβιοτικά – Πάνω από 100 γονίδια αντίστασης
Το συγκεκριμένο στέλεχος δοκιμάστηκε απέναντι σε 28 αντιβιοτικά από δέκα διαφορετικές κατηγορίες, τα οποία χρησιμοποιούνται σήμερα για τη θεραπεία σοβαρών βακτηριακών λοιμώξεων, όπως ουρολοιμώξεις, λοιμώξεις του αναπνευστικού, του δέρματος, του αίματος και του αναπαραγωγικού συστήματος.
Παρά την αρχαία του προέλευση, το βακτήριο εμφάνισε αντοχή σε δέκα σύγχρονα αντιβιοτικά, ενώ στο γονιδίωμά του εντοπίστηκαν περισσότερα από 100 γονίδια που σχετίζονται με την αντοχή.
Όπως επισημαίνει η συγγραφέας της μελέτης, δρ Κριστίνα Πουρκαρέα, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Βιολογίας του Βουκουρεστίου της Ρουμανικής Ακαδημίας, «η μελέτη μικροβίων που έχουν διατηρηθεί σε πάγους για χιλιάδες χρόνια δείχνει ότι η αντοχή στα αντιβιοτικά εξελίχθηκε φυσικά στο περιβάλλον, πολύ πριν από την εμφάνιση της σύγχρονης ιατρικής».
Κίνδυνος αλλά και ευκαιρία
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τέτοια βακτηριακά στελέχη αποτελούν διπλή πρόκληση. Από τη μία πλευρά, το λιώσιμο των πάγων λόγω της κλιματικής αλλαγής θα μπορούσε να απελευθερώσει αρχαία μικρόβια στο σύγχρονο περιβάλλον, επιδεινώνοντας το ήδη σοβαρό πρόβλημα της αντιμικροβιακής αντοχής.
Από την άλλη πλευρά, η έρευνα αποκάλυψε σχεδόν 600 γονίδια άγνωστης λειτουργίας, γεγονός που υποδηλώνει μια ανεκμετάλλευτη πηγή νέων βιολογικών μηχανισμών. Επιπλέον, εντοπίστηκαν 11 γονίδια που ενδέχεται να έχουν την ικανότητα να εξοντώνουν ή να αναστέλλουν την ανάπτυξη άλλων βακτηρίων, μυκήτων και ιών, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη νέων αντιβιοτικών θεραπειών.
Τα ευρήματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Microbiology.
