του Θεόδωρου Ξούλου, Οικονομολόγου
Αμέσως μετά τις ευρωεκλογές η κυβέρνηση ανακοίνωσε την φορολόγηση των υπερκερδών των διυλιστηρίων στο 33% με σκοπό την καταβολή επιδομάτων προς τους συνταξιούχους, οι οποίοι στα τέλη του έτους θα λάβουν είτε επίδομα προσωπικής διαφοράς, είτε έκτακτη οικονομική ενίσχυση. Τα υπερκέρδη των διυλιστηρίων τα οποία επισήμως δεν παραδεχόταν μέχρι σήμερα ανέρχονται για το 2023 στα 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ το 2022 ισχυριζόταν ότι θα τα φορολογήσει με συντελεστή 90%. Να σημειωθεί ότι εάν εφαρμοζόταν η φορολόγηση του 90% σήμερα θα συζητούσαμε για την δυνατότητα κατάργησης της προσωπικής διαφοράς και καταβολής αυξήσεων στις συντάξεις σε διπλάσιο τουλάχιστον ποσοστό του πληθωρισμού, σε όλους τους συνταξιούχους.
Ενώ, μετά τον ανασχηματισμό η νέα ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας φαίνεται ότι προωθεί ένα νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο, το οποίο θα περιλαμβάνει τέσσερις βασικές ρυθμίσεις, οι αλλαγές θα αφορούν την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), τις συντάξεις χηρείας, τον ενιαίο κανονισμό παροχών ΕΦΚΑ και την μείωση των πλασματικών ετών που θα έχει ως συνέπεια την έμμεση αύξηση των ορίων ηλικίας.
Καταρχήν, οι δικαιούχοι συντάξεων χηρείας μετά την τριετία πρέπει να χάνουν τη μισή παροχή σε περίπτωση ανάληψης εργασίας ή συνταξιοδότησης (Ν.4387/16), ήτοι από το 70% της σύνταξης του άμεσα ασφαλισμένου στο 35%. Η περικοπή αυτή εφαρμόζεται ήδη στο Δημόσιο, αλλά δεν έχει εφαρμοστεί στους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα. Έτσι, τα σενάρια που εξετάζονται είναι ότι, κανείς/καμία δεν θα δικαιούται δεύτερη εθνική σύνταξη, ωστόσο ο/η δικαιούχος σύνταξης λόγω θανάτου θα δικαιούται να επιλέξει ποια από τις δύο συντάξεις θα περικοπεί. Ενώ, παράλληλα θα ορίζει ότι μετά τη 3ετία από τον θάνατο του άμεσα ασφαλισμένου η σύνταξη θα περιορίζεται αυστηρά στο 35% στις περιπτώσεις απασχόλησης ή λήψης σύνταξης εξ ιδίου δικαιώματος. Ωστόσο, θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα για τις συντάξεις χηρείας του ιδιωτικού τομέα που δεν μειώθηκαν στο 35% εδώ και σχεδόν 5 χρόνια (από το 2019), χωρίς υπαιτιότητα των συνταξιούχων. Να μην κληθούν να επιστρέψουν τα χρήματα σαν αχρεωστήτως καταβληθέντα, δεδομένου ότι είναι αδύνατον να βρουν τα εν λόγω ποσά οι συνταξιούχοι χήροι/ες, καθώς επίσης θα πρέπει να συμψηφιστούν οι επιπλέον κρατήσεις επί ποσών που «κακώς» εισπράχθηκαν όπως: το 6% υπέρ ΕΟΠΥΥ, ο πρόσθετος φόρος και η Εισφορά «Αλληλεγγύης» Συνταξιούχου (ΕΑΣ).
Ακόμη, με τον νέο κανονισμό παροχών του ΕΦΚΑ που προωθείται θα αλλάξουν οι προϋποθέσεις για τη λήψη των παροχών, με κάποιες να γίνονται αυστηρότερες. Η επιτροπή έχει εισηγηθεί προς το Υπουργείο Εργασίας να χρησιμοποιηθούν ως βάση οι παροχές του τέως ΙΚΑ, προσαρμόζοντας ανάλογα τα επιδόματα των υπόλοιπων φορέων. Ειδικότερα, τα επιδόματα ασθένειας αναμένεται να ευθυγραμμιστούν με τα επίπεδα του τέως ΙΚΑ.
Σήμερα, υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις στα ποσά που καταβάλλουν τα τέως Ταμεία για επιδόματα μητρότητας, ασθένειας, ατυχήματος και έξοδα κηδείας. Λόγου χάρη τα έξοδα κηδείας, με την ΔΕΗ να καταβάλει 2.964 € όπου και θα μειωθούν, ενώ τα 690 € του ΝΑΤ θα αυξηθούν.
Επίσης στο στόχαστρο έρχονται και τα πλασματικά έτη, η βασική δυνατότητα των ασφαλισμένων να μπορέσουν να συμπληρώσουν τις ήδη δυσβάσταχτες και αυξημένες χρονικές προϋποθέσεις που έφεραν τα χρόνια των μνημονίων. Ειδικότερα το σενάριο που με διαρροές έχει κυκλοφορήσει από το υπουργείο είναι ότι, θα περιοριστεί η εξαγορά των πλασματικών ετών από τα 7 έτη στα 5 στον ιδιωτικό τομέα και από τα 12 στα 5 στο Δημόσιο τομέα (Άρα, έμμεση αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης). Ενώ, καταργείται η αναδρομική αναγνώριση πλασματικού χρόνου για να κατοχυρωθεί συνταξιοδοτικό δικαίωμα έως το 2012 που ήταν ευνοϊκές οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Ταυτόχρονα, το κόστος εξαγορών παραμένει ίδιο, δηλαδή πολύ υψηλό όμως, τα έτη που θα εξαγοράζονται θα προσαυξάνουν το ποσοστό αναπλήρωσης με μικρότερο συντελεστή από τα πραγματικά έτη. Δηλαδή η εξαγορά της 5ετίας θα βοηθήσει τον ασφαλισμένο να συμπληρώσει 40ετία για να λάβει στα 62 με πλήρη σύνταξη, πλην όμως το ποσοστό αναπλήρωσης θα είναι μικρότερο από το 50% που είναι σήμερα.
Τέλος, περίπου 500.000 συνταξιούχοι πληρώνουν διπλό και άδικο φόρο μέσω της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Η εισφορά αυτή είναι κλιμακωτή (από 3% έως 14%) και επιβάλλεται στο συνολικό ποσό της σύνταξης. Έτσι, πολλοί συνταξιούχοι μετά και τις δύο διαδοχικές αυξήσεις ανέβηκαν κατηγορία καταβολής της Εισφοράς, με αποτέλεσμα να μειώνονται οι καθαρές αποδοχές τους αντί να αυξάνονται. Ταυτόχρονα ακόμη δεν έχει γίνει σαφές από το υπουργείο αν προτίθεται να προβεί σε τιμαριθμοποίηση της κράτησης αυτής ή θα συνεχίσει αυτή την άδικη κλιμακωτή επιβολή που θα έχει ως αποτέλεσμα και φέτος αρκετοί συνταξιούχοι που θα λάβουν τις αυξήσεις του 2025 στις αρχές του χρόνου να δουν τις καθαρές αποδοχές τους να μειώνονται εκ νέου.
