Για τους νεότερους στην ηλικία είναι πλέον πολύ δύσκολο να πιστέψουν ότι το ΠΑΣΟΚ, στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν, αποτελούσε το βασικό πολιτικό φορέα της δημοκρατίας, της προόδου και της ελπίδας. Ένα από τα συνθήματα της προεκλογικής περιόδου του 1981 ήταν η μεγάλη ΑΛΛΑΓΗ που ευαγγελιζόταν ο ηγέτης του ΠΑΣΟΚ, Α. Παπανδρέου. Ένα σύνθημα-απαίτηση που ‘’πέρασε’’ στην κοινωνία και έδωσε την μεγάλη νίκη στον Ανδρέα και στο ΠΑΣΟΚ, 36 χρόνια πριν, στης 18 του Οκτώβρη.
Πόσο αλήθεια όμως άλλαξε την ελληνική κοινωνία η αλλαγή που έφερε ο Ανδρέας;
Ο Ανδρέας, κατά της 2 κυβερνητικές θητείες την δεκαετία του 80, έχοντας στο πρόγραμμα του την διεύρυνση της δημοκρατίας και την αναδιανομή του πλούτου προς όφελος των μη προνομιούχων, προχώρησε σε τολμηρές για την εποχή μεταρρυθμίσεις.
Πρώτο μέλημα ήταν η αποκατάσταση της ισότητας και των ελευθεριών μεταξύ των πολιτών. Πράγμα το όποιο κατακτήθηκε με την κατάργηση αναχρονιστικών νομών (τεντιμποϊσμού, περί κατασκοπείας). Κατάφερε να φέρει τη συμφιλίωση μεταξύ πολιτών και των σωμάτων ασφαλείας γκρεμίζοντας οριστικά το μετεμφυλιακό κράτος με σημαντικότερη ίσως στιγμή την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης και της παραχώρηση αδειών επιστροφής στους πολιτικούς πρόσφυγες.
Ο Ανδρέας είναι σίγουρο πως άλλαξε και την εικόνα της χώρας στον κόσμο. Οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, πέτυχαν την αρμονική συνεργασία με γειτονικές χώρες, μετά από δεκαετίες προβληματικών σχέσεων, οικοδομώντας μέτρα εμπιστοσύνης. Χωρίς αυτό να σημαίνει ουδεμία ένδειξη ενδοτισμού ή υποχωρητικότητας όπως έδειξε το «θερμό επεισόδιο» του 1987. Η εξωτερική πολιτική του ΠΑΣΟΚ βασίστηκε στην πολυμέρεια, διεκδικώντας και πετυχαίνοντας την όλο και μεγαλύτερη σύγκλιση της χώρας με τον σκληρό Ευρωπαϊκό πυρήνα, χωρίς κανείς να παραβλέπει την προνομιακή της σχέση με τον Αραβικό κόσμο.
Η ‘’αλλαγή’’ του Ανδρέα προχώρησε και σε καινοτόμες κοινωνικές αλλαγές όπως η αύξηση της κατώτατης σύνταξης και η ίδρυση των ΚΑΠΗ για τα ‘’περήφανα γηρατειά’’. Έφερε την πλήρη ισονομία μεταξύ γυναικών-ανδρών μεταρρυθμιζόταν παράλληλα το οικογενειακό δίκαιο καθιερώνοντας το πολιτικό γάμο, την κατάργηση της προίκας και την αποποινικοποίηση της μοιχείας.
Πρωτοπορεί στο τομέα της περίθαλψης δημιουργώντας το Ε.Σ.Υ. ,τον Ε.Ο.Φ, τα κέντρα υγείας σε κάθε γωνία της περιφέρειας δίνοντας μια πραγματική αίσθηση ασφάλειας στο πολίτη.
Στο χώρο της εκπαίδευσης, έδωσε νέα πνοή αυξάνοντας τις δαπάνες για την παιδεία, ιδρύονται τα ΤΕΙ, καταργόντας τις εξετάσεις μεταξύ γυμνασίου και λυκείου. Ενώ συγχρόνως ξεκινάνε τη λειτουργία τους οι σχολές του ΟΑΕΔ και οι βρεφονηπιακοί σταθμοί.
Αντίστοιχες ριζικές αλλαγές και στους χώρους εργασίας όπως η θέσπιση του 40ωρου και η προσπάθεια εκδημοκράτισης του συνδικαλισμού. Θεσπίζει ως παράνομο το λόκ άουτ και θέτει ανώτατο όριο το 2% για τις απολύσεις. Με κορυφαία ίσως αλλαγή τη νομοθέτηση του ΑΣΕΠ στη συνταγματική αναθεώρηση του 1985-86 που θεμελίωνε τις διαφανείς διαδικασίες στο χώρο των προσλήψεων.
Αυτά και άλλα πολλά, ήταν τα όσα κατάφερε η μεγάλη ΑΛΛΑΓΗ του Ανδρέα αλλάζοντας μια και καλή την φυσιογνωμία της ελληνικής κοινωνίας μέσα από ριζικές και καινοτόμες μεταρρυθμίσεις. Πράγματα και καταστάσεις που σήμερα, οι νεότερες γενιές, θεωρούν δεδομένα το 1981 αποτελούσαν αγωνίες και εφαλτήριο για νέες διεκδικήσεις.
Γιατί η αλλαγή ποτέ δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ένα «πλήρωμα του χρόνου» ή μια πράξη κατόπιν «ώριμων συνθηκών». Χρειάζεται ηγέτες με πυγμή και διεθνές εκτόπισμα όπως ακριβώς ήταν και ο Ανδρέας.
