του Δημήτρη Γ. Παλούμπη, Πτυχιούχος Πολιτικών Επιστημών | Διεθνών Σχέσεων & Πολιτικής Οικονομίας
Πρώην Πρόεδρος, Σύλλογος Εμπόρων Ιστορικού Κέντρου Πάτρας
Η πρόσφατη δημόσια τοποθέτηση της Ευρωπαίας Εισαγγελέως Λάουρα Κοβέσι δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας:
το ισχύον ελληνικό καθεστώς ασυλίας υπουργών εμποδίζει την απόδοση δικαιοσύνης και έρχεται σε αντίθεση με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Δεν πρόκειται για μια θεωρητική διαφωνία αρμοδιοτήτων. Πρόκειται για μια ουσιαστική σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη λογοδοσίας και σε ένα θεσμικό πλαίσιο που, στην πράξη, προστατεύει πολιτικά πρόσωπα από τον ουσιαστικό έλεγχο. Και αυτή η σύγκρουση αναδείχθηκε με αφορμή μία από τις πιο τραγικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας: το δυστύχημα στα Τέμπη, όπου 57 άνθρωποι, κυρίως νέοι, έχασαν τη ζωή τους.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενη σύμβαση 717, που υπογράφηκε το 2014 για την αναβάθμιση της σηματοδότησης και του συστήματος τηλεδιοίκησης στους ελληνικούς σιδηροδρόμους. Σύμφωνα με αναλυτές, εάν το έργο είχε ολοκληρωθεί και λειτουργούσε, το δυστύχημα θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επιχείρησε να διερευνήσει τους λόγους για τους οποίους η σύμβαση δεν υλοποιήθηκε, όμως βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν θεσμικό τοίχο: τη συνταγματικά κατοχυρωμένη ασυλία των υπουργών.
Όπως η ίδια η Ευρωπαία Εισαγγελέας δήλωσε ενώπιον της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, βάσει του ελληνικού Συντάγματος μόνο η Βουλή, μέσω ειδικής επιτροπής, μπορεί να διερευνήσει ποινικές ευθύνες υπουργών για πράξεις που τελέστηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Η ρύθμιση αυτή, όπως επισήμανε, είναι ασύμβατη με τον κανονισμό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και στην πράξη μπλοκάρει τη διερεύνηση σοβαρών υποθέσεων.
Το αποτέλεσμα είναι γνωστό και επαναλαμβανόμενο:
οι κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες κρίνουν τους υπουργούς των κυβερνήσεών τους. Άλλοτε μέσω παραγραφών, άλλοτε μέσω πολιτικών αποφάσεων που καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι «δεν προκύπτουν ποινικές ευθύνες». Πρόκειται για ένα σύστημα όπου η εκτελεστική εξουσία ελέγχεται από τη νομοθετική πλειοψηφία που τη στηρίζει.
Αυτό δεν αποτελεί ζήτημα ενός κόμματος. Είναι διαχρονικό πρόβλημα του ελληνικού πολιτικού συστήματος. Όταν κάποιος βρίσκεται στην κυβέρνηση, το καθεστώς ασυλίας παρουσιάζεται ως «θεσμική εγγύηση». Όταν περνά στην αντιπολίτευση, το ίδιο καθεστώς μετατρέπεται σε «σκάνδαλο». Οι πολίτες, όμως, βιώνουν πάντα το ίδιο αποτέλεσμα: άνισα μέτρα και σταθμά στη Δικαιοσύνη.
Σε μια δημοκρατία, η Δικαιοσύνη δεν μπορεί να σταματά εκεί όπου αρχίζει η πολιτική εξουσία. Αν ο απλός πολίτης λογοδοτεί για τις πράξεις του, τότε το ίδιο, και ακόμη περισσότερο, οφείλει να ισχύει για εκείνον που διαχειρίζεται δημόσια εξουσία και ευρωπαϊκούς πόρους. Διαφορετικά, δεν μιλάμε για κράτος δικαίου, αλλά για θεσμική ασυλία.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα όταν αφορά τραγωδίες με ανθρώπινες ζωές και πιθανή κακοδιαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η λογοδοσία δεν είναι πολιτική πολυτέλεια· είναι ηθική και δημοκρατική υποχρέωση.
Η δημόσια παρέμβαση της Ευρωπαίας Εισαγγελέως φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα ερώτημα που η ελληνική πολιτεία αποφεύγει εδώ και δεκαετίες:
ποιον προστατεύει τελικά το Σύνταγμα; Τους πολίτες ή τους πολιτικούς;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι επικοινωνιακή. Απαιτείται θεσμική αλλαγή, με αναθεώρηση του πλαισίου ευθύνης υπουργών, ώστε να διασφαλίζεται πραγματική ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και ουσιαστικός έλεγχος, χωρίς πολιτικά φίλτρα και κοινοβουλευτικές σκοπιμότητες.
Διότι η εμπιστοσύνη των πολιτών δεν αποκαθίσταται με δηλώσεις, αλλά με πράξεις. Και η δημοκρατία δεν αντέχει «ειδικές κατηγορίες» πολιτών που βρίσκονται υπεράνω του νόμου.
Η Δικαιοσύνη είτε είναι ίδια για όλους, είτε παύει να είναι Δικαιοσύνη.
Πηγή: dimitrispaloubis.gr
