Η ελληνική οικονομία παρουσιάζει τους χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης στην Ευρώπη, την ώρα ακριβώς που μια στροφή σε υψηλούς ρυθμούς είναι αναγκαία. Έτσι λοιπόν γεννάται το ερώτημα, αν διαμορφώνονται οι συνθήκες για βιώσιμη ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Η πολύ χαμηλή ανταπόκριση των επενδυτών, συνυπολογίζοντας και τις εξελίξεις στην αγορά ομολόγων και το ελληνικό χρηματιστήριο τους τελευταίους μήνες, σηματοδοτεί ότι τέτοιες θετικές προσδοκίες σήμερα δεν υπάρχουν.
Παρατηρείται ότι μεμονωμένοι κλάδοι και επιχειρήσεις στρέφονται σταδιακά προς το εξωτερικό, ενώ και κάποιες δράσεις του Δημοσίου συμπιέζονται λόγω της δημοσιονομικής στενότητας. Ταυτόχρονα, η οικονομία μας παραμένει από τις πλέον κλειστές στην Ευρώπη και μάλιστα με τάση επιδείνωσης, όπως καταγράφεται από το άθροισμα εξαγωγών και εισαγωγών σε σύγκριση με το εθνικό προϊόν. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι η χώρα παραμένει πολύ χαμηλά στους διεθνείς δείκτες ανταγωνιστικότητας, καθώς δεν καταγράφονται σημαντικές ροές για επενδύσεις.
Ασφαλώς ένα ζήτημα που έχει επίπτωση στην υφιστάμενη κατάσταση, είναι το δημόσιο χρέος είναι υψηλό ως απόλυτο μέγεθος αλλά, πολύ μακροπρόθεσμο και με επιτόκια χαμηλά αλλά κυμαινόμενα. Έτσι η αβεβαιότητα που δημιουργεί το συνολικό βάρος του, ανασταλτικά. Από την άλλη, ο υφιστάμενος σχεδιασμός για υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα μπορεί ενδεχομένως να εκληφθεί ως αντανάκλαση ενός ελλείμματος για την οικονομική πολιτική στη χώρα. Μια «ανταλλαγή» δομικών αναπτυξιακών μεταρρυθμίσεων με μεγαλύτερο «δημοσιονομικό χώρο», εξέλιξη που προϋποθέτει εκατέρωθεν αξιοπιστία, θα ήταν προς σημαντικό όφελος όλων των εμπλεκόμενων πλευρών. Η καθυστέρηση στις διαπραγματεύσεις και, συνακολούθως, στη βελτίωση των όρων χρηματοδότησης καθιστά πολύ αμφίβολη την επίτευξη του στόχου για μεγέθυνση κοντά στο 3% φέτος. Όμως, αυτή μπορεί να κυμανθεί στο 1,5-2%, ένα όχι ευκαταφρόνητο επίπεδο.
Η οικονομία μας πάντως έχει σφυγμό και θετικές προοπτικές. Τα υγιή τμήματά της ασφυκτιούν και αναζητούν διέξοδο. Εδώ κρίνεται πολύ σημαντική η ολοκλήρωση της αξιολόγησης και η βελτίωση της ρευστότητας. Παράλληλα, πρέπει να υπάρξουν ρήξεις με παλαιές νοοτροπίες και πρακτικές, όπως η μείωση των εμποδίων για την είσοδο και την κινητικότητα στην οικονομία και το ουσιαστικό άνοιγμά της σε όσους βρίσκονται αποκλεισμένοι «εκτός των τειχών». Οι άνεργοι, υποαπασχολούμενοι ή όσοι εγκαταλείπουν τη χώρα, αλλά και επιχειρήσεις που θα προσέφεραν στην παραγωγή αν τους επιτρεπόταν, πρέπει να ενσωματωθούν στο σημερινό οικονομικό και πολιτικό γίγνεσθαι. Μόνο αν πραγματικά ανοίξει η οικονομία θα έρθει η ανάπτυξη, καθώς η παραγωγή δεν επαρκεί για να στηρίξει το βιοτικό επίπεδο όλων. Σε αυτή την κατεύθυνση, απαιτείται κοινωνική στήριξη αλλά, κυρίως, καθαρό πολιτικό στίγμα.
