του Δημήτρη Αβραμόπουλου
Στις 18 Αυγούστου 2025, ο Πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, από την Ουάσιγκτον, υπενθύμισε ότι «η Φινλανδία βρήκε λύση το 1944». Η αναφορά του στην ανακωχή με τη Σοβιετική Ένωση επανέφερε στο προσκήνιο το ερώτημα εάν μια ανάλογη φόρμουλα θα μπορούσε να αποτελέσει διέξοδο για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Όμως η ίδια η ιστορία δείχνει ότι εκείνη η «λύση» συνοδεύτηκε από παραχωρήσεις που δύσκολα θα ήταν αποδεκτές σήμερα.
Το 1944 η Φινλανδία υπέγραψε ανακωχή με τη Σοβιετική Ένωση εκχωρώντας το 12% της επικράτειάς της, νομιμοποιώντας το Κομμουνιστικό Κόμμα και απαγορεύοντας τα φασιστικά κινήματα, ενώ υποχρεώθηκε να εκδιώξει τα γερμανικά στρατεύματα, γεγονός που την έφερε σε πόλεμο με τη ναζιστική Γερμανία. Δεν επρόκειτο απλώς για εκεχειρία, αλλά για βαθιά αναδιάρθρωση της εσωτερικής και εξωτερικής της πολιτικής υπό σοβιετικούς όρους. Η ανεξαρτησία διατηρήθηκε, αλλά περιορισμένη, με δεσμεύσεις που καθόρισαν την πορεία της για δεκαετίες.
Η σύγκριση με την Ουκρανία γεννά ανησυχητικά ερωτήματα. Θα μπορούσαν οι Ευρωπαίοι να αποδεχθούν μια «λύση» που θα επέβαλε στο Κίεβο παραίτηση από εδάφη, περιορισμό της εσωτερικής του πολιτικής ελευθερίας και προσαρμογή της εξωτερικής του πολιτικής στις απαιτήσεις της Μόσχας; Στη συνάντηση της Αλάσκας το ερώτημα αυτό ετέθη εμμέσως. Μια τέτοια ρύθμιση ίσως έφερνε το τέλος των εχθροπραξιών, αλλά θα κόστιζε πολύ πέραν της Ουκρανίας.
Η διεθνής τάξη μετά το 1945 θεμελιώθηκε στην κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και την απαγόρευση μεταβολής συνόρων δια της βίας. Μια «φινλανδική λύση» θα τα ανέτρεπε, στέλνοντας το μήνυμα ότι η ισχύς και όχι το δίκαιο καθορίζει τη διεθνή ζωή. Εδώ αντηχεί ο Θουκυδίδης. Στον διάλογο Αθηναίων και Μηλίων, οι Αθηναίοι υπενθυμίζουν πως «οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υπομένουν ό,τι τους επιβάλλεται». Αυτή είναι η λογική που ο μεταπολεμικός κόσμος θέλησε να ξεπεράσει.
Εάν η Ουκρανία εξαναγκαστεί σε παραχωρήσεις ανάλογες της Φινλανδίας, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στην Ανατολική Ευρώπη. Κράτη μικρά και μεσαία θα αισθανθούν τον κραδασμό. Αναθεωρητικές δυνάμεις θα ενθαρρυνθούν, υπολογίζοντας ότι η βία αποδίδει και οι διεθνείς εγγυήσεις είναι κενές. Το οικοδόμημα ασφάλειας που οικοδομήθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο θα αποδυναμωθεί, αν δεν καταρρεύσει.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο ο κίνδυνος είναι ακόμη πιο σαφής. Το Κυπριακό, άλυτο εδώ και μισό αιώνα, υπήρξε πάντοτε δοκιμασία για το αν επικρατεί το διεθνές δίκαιο ή η επιβολή τετελεσμένων. Αν η Ευρώπη αποδεχθεί μια «φινλανδική λύση» για την Ουκρανία, θα έχει εμμέσως νομιμοποιήσει και τη διαιώνιση της τουρκικής κατοχής στην Κύπρο. Αυτό θα σήμαινε ότι η Ελλάδα κληρονομεί και αποδέχεται μια λογική αντίθετη με τη δική της εθνική θέση. Επιπλέον, θα σήμαινε την υποχώρηση της Ευρώπης και την εγκατάλειψη από τις Ηνωμένες Πολιτείες της μεταπολεμικής στρατηγικής τους να στηρίζουν μια τάξη βασισμένη στο δίκαιο, στις συμμαχίες και στη σταθερότητα.
Μια «φινλανδική λύση» μπορεί να φαίνεται πρακτική. Όμως θα ήταν εύθραυστη, άδικη και διαβρωτική. Θα εγκαινίαζε μια νέα εποχή όπου οι αρχές παραμερίζονται και η ισχύς κυριαρχεί. Δεν πρόκειται μόνο για το μέλλον της Ουκρανίας αλλά για τις αξίες που ορίζουν την Ευρώπη και τη Δύση. Η Ιστορία διδάσκει ότι η κατευναστική πολιτική απέναντι στην ισχύ οδηγεί σε μεγαλύτερους κινδύνους. Και ο Θουκυδίδης μας θυμίζει ότι όταν το δίκαιο καταρρέει μπροστά στη δύναμη, το μέλλον ανήκει στους ισχυρούς, όχι στους δίκαιους. Αυτός σίγουρα δεν είναι ο κόσμος στον οποίο πρέπει να επιστρέψουμε.
(Ο Δημήτρης Αβραμόπουλος είναι πρώην Επίτροπος, πρώην υπουργός και πρώην Δήμαρχος Αθηναίων- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το K-Report)
