Μια διεθνής επιστημονική έρευνα αποκαλύπτει με μεγαλύτερη σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο οι ηλικιακές αλλαγές στον εγκέφαλο επηρεάζουν τη μνήμη. Η μελέτη καταδεικνύει ότι η σταδιακή απώλεια μνήμης με την πάροδο του χρόνου δεν οφείλεται σε μια μεμονωμένη εγκεφαλική περιοχή ή γονίδιο, αλλά σε εκτεταμένες δομικές αλλαγές που συσσωρεύονται σε όλο τον εγκέφαλο με το χρόνο.
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε περισσότερες από 10.000 μαγνητικές τομογραφίες και πάνω από 13.000 αξιολογήσεις μνήμης από 3.700 ενήλικες με φυσιολογικές γνωστικές ικανότητες, που συμμετείχαν σε 13 διαφορετικές μελέτες. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η σχέση μεταξύ συρρίκνωσης του εγκεφάλου και έκπτωσης της μνήμης δεν είναι απλή ή γραμμική. Η συσχέτιση γίνεται ισχυρότερη σε μεγαλύτερη ηλικία και δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από γνωστούς γενετικούς παράγοντες κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ, όπως το APOE ε4. Συνολικά, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η γήρανση του εγκεφάλου περιλαμβάνει σύνθετες και εκτεταμένες αλλαγές, αντί για βλάβη που προκαλείται από μία μόνο αιτία.
Η απώλεια μνήμης αντανακλά εκτεταμένες εγκεφαλικές αλλαγές
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, δείχνει ότι οι αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με τη μνήμη εκτείνονται πολύ πέρα από μια μεμονωμένη περιοχή. Παρόλο που ο ιππόκαμπος έδειξε τη μεγαλύτερη συσχέτιση μεταξύ απώλειας όγκου και μνήμης, εμπλέκονταν και πολλές άλλες περιοχές του εγκεφάλου.
Τόσο οι φλοιώδεις όσο και οι υποφλοιώδεις περιοχές κατέδειξαν σημαντική συσχέτιση μεταξύ της δομικής παρακμής και της απόδοσης της μνήμης. Με απλά λόγια, τα ευρήματα υποδεικνύουν μια κατανεμημένη ευπάθεια σε ολόκληρο τον εγκέφαλο. Οι ερευνητές παρατήρησαν ένα σταδιακό μοτίβο σε όλες τις περιοχές, με τον ιππόκαμπο να εμφανίζει τις μεγαλύτερες επιδράσεις και μικρότερες αλλά σημαντικές συσχετίσεις να εμφανίζονται σε μεγάλο μέρος του εγκεφάλου.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι η σχέση μεταξύ ατροφίας του εγκεφάλου και απώλειας μνήμης ποικίλλει σημαντικά ανάμεσα στα άτομα και ακολουθεί μη γραμμικό μοτίβο. Άτομα που εμφάνισαν ταχύτερη από το μέσο όρο συρρίκνωση του εγκεφάλου παρουσίασαν πολύ απότομη απώλεια μνήμης. Αυτό υποδηλώνει ότι μόλις η συρρίκνωση περάσει ένα ορισμένο όριο, η επίδρασή της στη μνήμη αυξάνεται ταχύτερα αντί να προχωρά σταθερά.
Αυτό το επιταχυνόμενο φαινόμενο παρατηρήθηκε σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου, όχι μόνο στον ιππόκαμπο, υποστηρίζοντας την ιδέα ότι η απώλεια μνήμης κατά τη φυσιολογική γήρανση αντανακλά εκτεταμένες δομικές αλλαγές σε επίπεδο δικτύων. Παρόλο που ο ιππόκαμπος παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητος, λειτουργεί ως μέρος ενός ευρύτερου συστήματος αντί να ενεργεί μεμονωμένα.
Τι σημαίνει αυτό για την κατανόηση της γήρανσης
«Συνδυάζοντας δεδομένα από δεκάδες ερευνητικές ομάδες, πλέον διαθέτουμε την πιο λεπτομερή εικόνα μέχρι σήμερα για το πώς εξελίσσονται οι δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο με τη γήρανση και πώς σχετίζονται με τη μνήμη», δήλωσε ο Αλβάρο Πασκουάλ-Λεόνε, ανώτερος επιστήμονας στο Hinda and Arthur Marcus Institute for Aging Research και ιατρικός διευθυντής στο Deanna and Sidney Wolk Center for Memory Health.
«Η γνωστική έκπτωση και η απώλεια μνήμης δεν είναι απλώς συνέπεια της γήρανσης, αλλά εκδηλώσεις ατομικών προδιαθέσεων και ηλικιακών διεργασιών που επιτρέπουν νευροεκφυλιστικές διαδικασίες και ασθένειες» εξήγησε ο επιστήμονας.
«Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι η απώλεια μνήμης στη γήρανση δεν αφορά μόνο μια περιοχή ή ένα γονίδιο, αλλά αντικατοπτρίζει μια ευρεία βιολογική ευπάθεια στη δομή του εγκεφάλου που συσσωρεύεται για δεκαετίες. Η κατανόηση αυτής της διαδικασίας μπορεί να βοηθήσει τους ερευνητές να εντοπίζουν έγκαιρα άτομα υψηλού κινδύνου και να αναπτύξουν πιο ακριβείς και εξατομικευμένες παρεμβάσεις που στηρίζουν τη γνωστική υγεία καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής και προλαμβάνουν τη γνωστική έκπτωση» κατέληξε ο ερευνητής.
Πηγή: Science Daily
