Του Θέμη Μπάκα
Η πολιτική δεν γεννήθηκε για να περιορίζεται σε τηλεοπτικά στούντιο, κομματικά έδρανα και κλειστούς κύκλους «ειδικών». Δεν είναι ένα κλειστό σύστημα τεχνοκρατικών όρων, τηλεοπτικών πάνελ και κομματικών ισορροπιών.
Γεννήθηκε από την κοινωνία για να υπηρετεί την κοινωνία. Είναι – ή θα έπρεπε να είναι – ένας ζωντανός διάλογος με τους ανθρώπους, αντανάκλαση της καθημερινής ζωής τους: των αναγκών τους, των δυσκολιών τους και των ελπίδων τους.
Γι’ αυτό και η πολιτική συζήτηση δεν μπορεί να αποτελεί προνόμιο μόνο των πολιτικών ή των κομματικών εκπροσώπων. Δεν τούς ανήκει. Αφορά πρωτίστως τους πολίτες, γιατί αυτοί είναι που βιώνουν τις επιπτώσεις των αποφάσεων των πολιτικών, στη δική τους πραγματικότητα, στη δική τους καθημερινότητα.
Η αντιπαράθεση δεν είναι αυτοσκοπός
Το τελευταίο διάστημα είδαμε κάτι που θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητο: δημόσιες συζητήσεις και χώρους διαλόγου όπου τον λόγο παίρνουν πολίτες, χωρίς κομματικές ταυτότητες και χωρίς πολιτικά «χρώματα».
Κι όμως, εκεί παρατηρείται ένα παράδοξο. Όταν εκπρόσωποι της κυβέρνησης, και γενικότερα της πολιτικής εξουσίας – βρίσκονται απέναντι σε πολίτες, συχνά επιλέγουν να μην απαντήσουν. Να μη συζητήσουν. Να αποσυρθούν πίσω από τη φράση «δεν αντιπαρατιθέμεθα».
Και εδώ γεννιέται το ουσιαστικό ερώτημα: Από πότε η επικοινωνία των πολιτών με τα πολιτικά πρόσωπα ταυτίστηκε με την αντιπαράθεση; Και ακόμη περισσότερο, ποιος όρισε ότι ακόμη και η αντιπαράθεση επιτρέπεται μόνο μεταξύ κομματικών στελεχών;
Όταν ο πολίτης μιλά και η εξουσία σωπαίνει
Οι πολιτικοί μπορούν να αντιπαρατίθενται μεταξύ τους με αριθμούς, στρατηγικές, αφηγήματα και ιδεολογικές γραμμές. Μπορούν να συγκρούονται για κομματικές θέσεις και πολιτικές ερμηνείες.
Όταν, όμως, απέναντί τους βρίσκεται ο πολίτης που τους μιλά για τον μισθό του, το ενοίκιο, την ακρίβεια, την Υγεία ή την εκπαίδευση των παιδιών του, τότε ο διάλογος συχνά διακόπτεται.
Κι εκεί, η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα. Είναι επιλογή.
Μια πολιτική αντιπαράθεση που δεν αφορά κανέναν
Οι εκπρόσωποι του λαού οφείλουν να αναγνωρίσουν ότι η λεγόμενη «πολιτική αντιπαράθεση» συχνά καταλήγει σε μια άγονη, αυτάρεσκη συζήτηση μεταξύ τους.
Μια συζήτηση που δεν αγγίζει την κοινωνία, δεν απαντά στα πραγματικά προβλήματα της καθημερινότητας και τελικά δεν αφορά κανέναν.
Δεν αφορά τον άνθρωπο που προσπαθεί να τα βγάλει πέρα. Δεν αφορά εκείνον που παλεύει με την ακρίβεια, την ανασφάλεια και την έλλειψη προοπτικής. Δεν αφορά μια κοινωνία που περιμένει λύσεις, όχι λεκτικές συγκρούσεις χωρίς αντίκρισμα.
Πολιτικά επιχειρήματα χωρίς κοινωνικό περιεχόμενο
Αν τα πολιτικά επιχειρήματα λειτουργούν μόνο όταν απευθύνονται σε άλλους πολιτικούς, τότε κάτι θεμελιώδες λείπει. Ίσως τελικά να είναι πολιτικά, αλλά όχι κοινωνικά. Ίσως να είναι αποκομμένα από την πραγματικότητα που βιώνει ο κόσμος.
Κι όμως, τα κοινωνικά επιχειρήματα – αυτά της καθημερινότητας, είναι η ίδια η πολιτική στην πιο καθαρή της μορφή.
Η πολιτική που δεν μπορεί να ειπωθεί, να εξηγηθεί και να υποστηριχθεί απέναντι στον πολίτη παύει να είναι πολιτική εκπροσώπησης και μετατρέπεται σε εσωτερικό διάλογο εξουσίας.
Σε ποιον λογοδοτούν τελικά οι εκπρόσωποι του λαού;
Μπορούν οι εκπρόσωποι του λαού να επιλέγουν πότε και σε ποιον απαντούν;
Να απαντούν με ευκολία στον πολιτικό τους αντίπαλο, αλλά να σιωπούν όταν η ερώτηση προέρχεται από τον πολίτη, χωρίς κομματικό φίλτρο;
Η λογοδοσία δεν είναι επιλεκτική. Είναι υποχρέωση.
Χωρίς τον πολίτη, η πολιτική παύει να είναι δημοκρατία
Οι εκπρόσωποι του λαού δεν εκπροσωπούν κόμματα σε έναν κλειστό κύκλο. Εκπροσωπούν ανθρώπους.
Και οι άνθρωποι δεν επιζητούν πάντα τη σύγκρουση. Επιζητούν απαντήσεις, διάλογο, σεβασμό και ειλικρίνεια. Επιζητούν να ακουστούν.
Γιατί όταν η πολιτική παύει να ακούει την κοινωνία, παύει να είναι δημοκρατία και μετατρέπεται σε μονόλογο εξουσίας.
Και αυτό δεν είναι πρόβλημα των πολιτικών μεταξύ τους. Είναι πρόβλημα όλων μας.
