Με τεκμηριωμένα 24,6 εκατομμύρια νέα κρούσματα, και 12,9 εκατομμύρια θανάτους που σχετίζονται με το καρκίνο έως το 2030, η νόσος αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες νοσηρότητας και τη δεύτερη αιτία θανάτου παγκοσμίως. Υπολογίζεται ότι περίπου 30-50%των νέων περιστατικών καρκίνου, θα μπορούσαν θεωρητικά να προληφθούν μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής, δηλαδή με υγιεινή διατροφή, τακτική φυσική δραστηριότητα, διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, αποφυγή καπνίσματος και περιορισμό άλλων παραγόντων κινδύνου. Η σχέση διατροφής και καρκίνου αποτελεί αντικείμενο ενδελεχούς μελέτης τις τελευταίες δεκαετίες. Ανάμεσα στα τρόφιμα που φαίνεται να συμβάλλουν ουσιαστικά στη πρόληψη της νόσου σημαντική θέση κατέχει το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο. Η παρουσία του στη μεσογειακή διατροφή, μιας διατροφής πρότυπο, που έχει συνδεθεί με μειωμένη εμφάνιση χρόνιων νοσημάτων και χαμηλότερη θνησιμότητα από καρκίνο, δεν είναι τυχαία.
Οι φαινολικές ενώσεις και οι μηχανισμοί δράσης
To εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο περιέχει ένα μοναδικό μείγμα φαινολικών ενώσεων και αντιοξειδωτικών ουσιών που δρουν προστατευτικά έναντι του οξειδωτικού stress, μιας διαδικασίας που προκαλεί βλάβες στο DNA και επιταχύνει τη γήρανση των κυττάρων. Με τον τρόπο αυτό μειώνεται η πιθανότητα εμφάνισης μεταλλάξεων που μπορεί να οδηγήσουν σε καρκινογένεση.
Παράλληλα οι πολυφαινόλες του ελαιόλαδου φαίνεται να ρυθμίζουν τη φυσιολογική λειτουργία των κυττάρων, βοηθώντας τα να αναγνωρίζουν πότε είναι ελαττωματικά και να ενεργοποιούν μηχανισμούς αυτοκαταστροφής, μια διαδικασία γνωστή ως απόπτωση. Με αυτόν τον τρόπο, περιορίζεται η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων. Εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει΄, ότι το ελαϊκό οξύ, το κυριότερο λιπαρό οξύ του ελαιόλαδου, μπορεί να μειώσει τη δραστηριότητα γονιδίων, που σχετίζονται με την ανάπτυξη όγκων.
Επιπλέον, σε προκλινικές έρευνες, εκχυλίσματα ελαιόλαδου έχουν αναστείλει την ανάπτυξη όγκων του παχέος εντέρου, του ήπατος και της ουροδόχου κύστης, ενώ έχουν επιδείξει και αντι-μεταστατική δράση, περιορίζοντας την ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να εξαπλώνονται.
Όσον αφορά, τον καρκίνο του παχέος εντέρου, επιστήμονες από το ιατρικό κέντρο Cliveland Clinic, των ΗΠΑ, μελέτησαν πολυάριθμα περιστατικά ασθενών με καρκίνο του παχέος εντέρου, τόσο σε άτομα τόσο κάτω των 60 ετών, όσο και σε άτομα άνω των 60 ετών. Οι επιστήμονες με τη χρήση αλγορίθμων και της τεχνητής νοημοσύνης και την ποσοτικοποίηση μεταβολιτών που προκύπτουν στο αίμα από το βιοχημικό κύκλο της ουρίας, όπου το σώμα μετατρέπει την τοξική αμμωνία σε ουρία, για να αποβληθεί από τα νεφρά μέσω της ούρησης, κατάφεραν να διευκρινίσουν την κυρία αιτία που παρατηρείται αυτή η αύξηση στα επίπεδα καρκίνου του παχέος εντέρου σε άτομα κάτω των 60 ετών. Οι αναλύσεις των επιστημόνων επιβεβαίωσαν τις άπειρες επιδημιολογικές μελέτες που θέλουν η διατροφή να αποτελεί την κύρια εκδήλωση του καρκίνου του παχέος εντέρου και πιο συγκεκριμένα η αυξημένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος. Το αμινοξύ της αργινίνης που υπάρχει σε πληθώρα στο κόκκινο και βιομηχανοποιημένο κρέας και η επιρροή που έχει στον κύκλο της ουρίας, φαίνεται να παράγει μεταβολίτες που μπορούν να αποτελέσουν διαγνωστικό μέσο σε άτομα κάτω των 60 ετών, που είναι επιρρεπείς στην εκδήλωση του καρκίνου του παχέος εντέρου. Τα τελευταία χρόνια, είδαμε την σύνδεση της καρκινογένεσης σε μοριακό επίπεδο με την κατανάλωση κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων, καθώς και με τη παχυσαρκία, ενώ τώρα βλέπουμε τη σύνδεση του καρκίνου του παχέος εντέρου με τη διατροφή σε νέους ανθρώπου, σε βιοχημικό επίπεδο. Η μεσογειακή διατροφή παραμένει, η κύρια ασπίδα στην εκδήλωση καρκίνου, με την υψηλή κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, οσπρίων, σιτηρών ολικής αλέσεως, ψαριών, ξηρών καρπών και φυσικά παρθένου ελαιόλαδου, το οποίο είναι απαραίτητο για μια υγιεινή διατροφή.
Η ισχυρότερη επιστημονική τεκμηρίωση για το παρθένο ελαιόλαδο προέρχεται από μεγάλες μετα-αναλύσεις, οι οποίες συνδυάζουν τα αποτελέσματα πολλών επιμέρους μελετών. Σύμφωνα με ανάλυση 45 ερευνών ( Μarkellos et al. 2022), με σχεδόν ένα εκατομμύριο συμμετέχοντες, η υψηλή κατανάλωση ελαιόλαδου συνδέεται με 31% λιγότερο σχετικά κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Πιο συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε 33% μείωση του κινδύνου του καρκίνου του μαστού, 23% για καρκίνους του γαστρεντερικού και 54% για καρκίνους του ουροποιητικού συστήματος. Άλλες επιδημιολογικές μελέτες καταγράφουν, ως και 38% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. σε γυναίκες που καταναλώνουν καθημερινά ελαιόλαδο, ενώ η συσχέτιση παραμένει ισχυρή ακόμα και όταν ελέγχονται άλλοι παράγοντες, όπως ο τρόπος ζωής. Αξιοσημείωτο είναι, να αναφέρει κανείς ότι η προστατευτική δράση του παρθένου ελαιόλαδου, παρατηρείται, τόσο σε μεσογειακούς, όσο και σε μη μεσογειακούς πληθυσμούς, γεγονός που δείχνει ότι τα ευεργετικά αποτελέσματα απορρέουν κυρίως από την χημική του σύσταση.
Συμπέρασμα
Παρότι, απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για πλήρη κατανόηση των μηχανισμών δράσης, τα έως τώρα αποτελέσματα των περισσοτέρων ερευνών συγκλίνουν. Η ενσωμάτωση του εξαιρετικά παρθένου ελαιόλαδου στη διατροφή , αποτελεί απλό, ασφαλές και επιστημονικά τεκμηριωμένο μέτρο πρόληψης του καρκίνου. Σε συνδυασμό με ισορροπημένη διατροφή και τακτική φυσική άσκηση, μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό “όπλο” στη μείωση της καρκινικής επίπτωσης επιβεβαιώνοντας, ότι η πρόληψη ξεκινά και από το πιάτο μας.
