του Μιχάλη Ψύλου, δημοσιογράφου
Το δολάριο συνεχίζει να χάνει αξία στις αγορές συναλλάγματος, ενώ η τιμή του χρυσού απογειώνεται, χωρίς όρια. Και τα δύο φαινόμενα συνδέονται. Εχουν να κάνουν με την ατμόσφαιρα αβεβαιότητας που περιβάλλει την αμερικανική οικονομία. Το πρόβλημα αφορά κυρίως τα ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου, όχι τόσο τις τιμές των μετοχών, οι οποίες αντίθετα δεν φαίνεται να επηρεάζονται. Όταν περιουσιακά στοιχεία σε δολάρια, όπως τα ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου, πωλούνται για την αγορά περιουσιακών στοιχείων σε άλλα νομίσματα, είναι σαφές ότι αυτό έχει συνέπειες για την τιμή του πράσινου νομίσματος.
Ήδη, όμως,νέες ρωγμές εμφανίζονται στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του τρέχοντος έτους και, το πιο σημαντικό, των προεδρικών του 2028.
Σε μια περίοδο αυξημένης έντασης που πυροδοτήθηκε από το χάος στη Μινεάπολη αλλά και την επιθετική εξωτερική πολιτική του προέδρου Τραμπ έχουν πλέον εμφανιστεί μυστικές ηχητικές ηχογραφήσεις, που αποκτήθηκαν από τη ιστοσελίδα Axios. Εμφανίζουν τον Ρεπουμπλικάνο γερουσιαστή του Τέξας, Τεντ Κρουζ να επιτίθεται κατά μέτωπο στην οικονομική και εξωτερική πολιτική του Προέδρου Τραμπ και του Αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς
Ο Τεξανός γερουσιαστής, που θεωρείται εδώ και καιρό πιθανός υποψήφιος για την προεδρία για το 2028, δεν μασάει τα λόγια του όταν περιγράφει τους κινδύνους της οικονομικής πολιτικής Τραμπ. Προειδοποιεί μάλιστα ότι οι Ρεπουμπλικάνοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα «πραγματικό λουτρό αίματος » στις εκλογές
Ο πρόεδρος Τραμπ εμφανίζεται πάντως να μην ανησυχεί για την υποχώρηση του δολαρίου. Βλέπει ένα αδύναμο νόμισμα ως ευκαιρία για την ενίσχυση των εξαγωγών.
Αλλά έτσι δημιουργείται σοβαρό πρόβλημα πληθωρισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες που επηρεάζει την αγοραστική δύναμη των πολιτών ,που κινδυνεύει να επιδεινωθεί κι άλλο, από την υποτίμηση του δολαρίου.
Πολιτική αβεβαιότητα
Η αβεβαιότητα δεν είναι μόνο οικονομική ,αλλά και πολιτική. Τροφοδοτείται από την ασαφή φύση των στρατηγικών της αμερικανικής κυβέρνησης. Δεν είναι καν σαφές επίσης, πόσο μακριά θα φτάσει ο πρόεδρος Τραμπ για να περιορίσει την ανεξαρτησία της Fed. Οι αγορές έχουν ενστερνιστεί βέβαια την πεποίθηση ότι πολλές από τις δηλώσεις του προέδρου Τραμπ θα παραμείνουν απλώς …δηλώσεις. Λόγω …TACO-Trump always chicken out- ο Τραμπ πάντα διστάζει. Οι απειλές δεν θα μεταφραστούν δηλαδή, σε συγκεκριμένες δράσεις, παρά μόνο μικρότερης έντασης, από ό,τι αρχικά είχε προβλεφθεί.
Φυσικά, όλα αυτά έχουν ένα κόστος. Για έναν αυξανόμενο αριθμό εταιρειών, η οικονομική πολιτική του Τραμπ γίνεται μια επικίνδυνη πράξη ισορροπίας: Η οργή του μπορεί να χτυπήσει οποιαδήποτε χώρα και οποιαδήποτε εταιρεία, ανά πάσα στιγμή.
Ενώ στο εξωτερικό, ο πρόεδρος Τραμπ προωθεί τον «καπιταλισμό των κανονιοφόρων», σύμφωνα με τον «Economist», στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών γίνεται λόγος για «κρατικό καπιταλισμό».
Ο «Μεγάλος Τιμονιέρης» Τραμπ
Οι κινήσεις του Αμερικανού προέδρου έχουν πυροδοτήσει μάλιστα αίσθηση “déjà vu” σε όσους γνωρίζουν τι συνέβη με την χαοτική «Πολιτιστική Επανάσταση» του Μάο Τσετούνγκ. «Η πολιτική «MAGA» για να γίνει «Ξανά Μεγάλη η Αμερική», γίνεται όμως έτσι …Μαοϊκή. Αυτός είναι κρατικός καπιταλισμός, όπως λέει ο Τζέφρι Σόνενφελντ, καθηγητής Οικονομικών, στο Γέιλ.
Η Πολιτιστική Επανάσταση του Μάο στη δεκαετία του 1960 ονομάστηκε «Δεύτερη Κινεζική Επανάσταση». Αλλά και η δεύτερη θητεία του Τραμπ παρουσιάζεται ως «η δεύτερη αμερικανική επανάσταση».
Φυσικά, δεν υπάρχει άμεση σύνδεση. Ούτε η ζημιά που προκλήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και στον υπόλοιπο κόσμο από τις ενέργειες του Ντόναλντ Τραμπ, μπορεί να εξισωθεί με την ανθρώπινη και οικονομική καταστροφή που αντιπροσώπευσε η Πολιτιστική Επανάσταση για την Κίνα και τον κινεζικό λαό.
Ωστόσο, είναι προφανείς και αρκετές ομοιότητες καθώς ο Τραμπ βάλουν κατά του «βαθέως κράτους» και του πολιτικού συστήματος, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση σε ιδεολογικά ζητήματα. Όπως και ο Μάο στις δεκαετίες του 1960-70, που εξαπέλυσε επίθεση εναντίον των «ρεαλιστών» ηγετών του ΚΚ Κίνας που ήθελαν να σώσουν τη χώρα από τον λιμό και την οικονομική κατάρρευση που προκλήθηκαν από το εμβληματικό, όσο και καταστροφικό του έργο: το «Μεγάλο Άλμα Προς τα Εμπρός».
Ο Τραμπ, όπως και ο Μάο, άλλωστε είναι πάντα πεπεισμένος ότι έχει δίκιο Ο Μάο το 1966 και ο Τραμπ το 2025 είναι πολιτικοί που φαίνονται εντελώς «εμμονικοί με την αποστολή», ναρκισσιστικές προσωπικότητες που γράφουν τις ένδοξες παρακαταθήκες τους. Έτσι, έχουμε δύο ηγέτες παγιδευμένους στην άρνηση της ήττας και των λαθών τους, ακόμη πιο πρόθυμους για εκδίκηση.
Περιφρόνηση για τις ελίτ
Ο Ντόναλντ Τραμπ, όπως και ο «Μεγάλος Τιμονιέρης», Μάο Τσετούνγκ ,περιφρονεί τις ελίτ, δεν εμπιστεύεται τη γραφειοκρατία και τονίζει τη σύνδεσή του με τους απλούς ανθρώπους. Ο ειδικός σε θέματα συνταγματικού δικαίου στο Πεκίνο, Ζανγκ Τσιανφάν, δήλωσε στο CNN ότι, όπως και ο Μάο, ο Τραμπ περιβάλλεται μόνο από πιστούς συνεργάτες, εκτός του κρατικού κατεστημένου.
Η προσωπολατρία που περιβάλλει τον Τραμπ θυμίζει επίσης τον Μάο. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ πρόσφατα μοίραζε καπέλα του μπέιζμπολ με το σύνθημα: «Ο Τραμπ είχε δίκιο σε όλα!».
Είναι εκπληκτικό άλλωστε, το πώς μιλάει ο Τραμπ για τις χρηματοπιστωτικές αγορές σήμερα. Κάποτε γιόρταζε κάθε αύξηση των μετοχών ως ένδειξη της οικονομικής του ικανότητας. Τώρα ισχυρίζεται ότι αδιαφορεί για τις αγορές. «Κοιτάξτε, πρέπει να χτίσουμε μια ισχυρή χώρα», εξήγησε μιλώντας στο Fox News. «Δεν μπορείς να κοιτάς επίμονα το χρηματιστήριο. Κοιτάξτε την Κίνα, έχουν μια προοπτική 100 ετών». Κάτι που μας φέρνει πίσω στην Πολιτιστική Επανάσταση του Μάο.
Μακριά από την πραγματικότητα
Ο Μάο κατάφερε να πραγματοποιήσει το καταστροφικό «Άλμα προς τα Eμπρός» για 10 χρόνια. Ηταν αποφασισμένος να δημιουργήσει μια πραγματικότητα όσο το δυνατόν πιο μακριά από την …πραγματικότητα. Φοβόταν ότι τα σπουργίτια θα κατέστρεφαν τις καλλιέργειες και πίστευε ότι η θανάτωσή τους θα αύξανε την παραγωγή. Στην πραγματικότητα, αυτή η παράλογη πολιτική δημιούργησε έναν τρομερό λιμό που σκότωσε εκατομμύρια Κινέζους. Αυτό δίνει μια ιδέα για το πόσο απείχαν πολλές αποφάσεις του «Μεγάλου Τιμονιέρη» από οποιοδήποτε ορθολογισμό.
Ο πρόεδρος Τραμπ μπορεί επίσης να μην διακρίνεται για τον ορθολογισμό του ,αλλά έχει ακόμη μπροστά του τρία χρόνια στον Λευκό Οίκο. Μένει να φανεί πόσο «πιστά» θα συνεχίσει να ακολουθεί την τακτική του
Μεγάλου Τιμονιέρη»…
