Μακριά από εργασία σε νυχτερινές βάρδιες θα πρέπει να μείνουν οι γυναίκες που επιθυμούν να γίνουν μητέρες, υποδηλώνουν τα ευρήματα νέας μελέτης, που παρουσιάστηκαν στο 25ο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Ενδοκρινολογίας (ECE) στην Κωνσταντινούπολη.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τους ερευνητές από το Ινστιτούτο Κυτταρικών και Ολοκληρωτικών Νευροεπιστημών (INCI) και το Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου, μόλις ένας μήνας εργασίας σε νυχτερινή βάρδια είναι ικανός να μειώσει δραματικά τη γονιμότητα μιας γυναίκας. Όπως επισημαίνει η σχετική μελέτη, η σχέση της νυχτερινής εργασιακής βάρδιας με την υπογονιμότητα οφείλεται στις αλλαγές που προκαλεί στο βιολογικό ρολόι, που φαίνεται να επηρεάζουν αρνητικά τη γονιμότητα.
Η ίδια μελέτη υποστηρίζει ότι η εργασία με βάρδιες μπορεί να επηρεάσει τον κιρκάδιο ρυθμό του σώματος, που συσχετίζεται άμεσα με τις σωματικές, νοητικές και συμπεριφορικές αλλαγές που πραγματοποιούνται σε ένα 24ωρο, ως απόκριση στις διακυμάνσεις του φωτός.
Αυτά τα εσωτερικά «ρολόγια» ρυθμίζουν πολυάριθμες και σημαντικές βιολογικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως ο κύκλος του ύπνου, η πέψη, η ροή των ορμονών και η αναπαραγωγή. Αυτές οι διεργασίες, ωστόσο, είναι εύκολο να διαταραχθούν όταν η έκθεση του οργανισμού στο φως πραγματοποιείται σε «ακανόνιστες» ώρες, όπως είναι οι νυχτερινές, μια ζώνη της ημέρας που έχει συνδεθεί με την ανάπαυση.
Το κύριο βιολογικό ρολόι του σώματος βρίσκεται στον υποθάλαμο, μια μικρή περιοχή στο κέντρο του εγκεφάλου και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην αναπαραγωγική λειτουργία, επηρεάζοντας την υπόφυση, υπεύθυνη για τη ρύθμιση της δραστηριότητας των ωοθηκών και την προώθηση της ωορρηξίας.
Η μελέτη αξιοποίησε μια ομάδα θηλυκών ποντικιών, εκθέτοντάς τα σε μακροχρόνιες συνθήκες εργασίας σε βάρδιες και αλλάζοντας συνεχώς τον κύκλο φωτός – σκότους τους. Μετά από τέσσερις εβδομάδες, οι ερευνητές μετατόπισαν την έκθεση στο φως κατά 10 ώρες. Η αλλαγή αυτή διατάραξε την απελευθέρωση της ωχρινοτρόπου ορμόνης, η οποία πυροδοτεί την ωορρηξία, με αποτέλεσμα να μειωθεί η γονιμότητα.
«Η μειωμένη γονιμότητα οφείλεται σε μια αλλαγή του κυρίου κιρκάδιου ρολογιού, που σχετίζεται με το αναπαραγωγικό κύκλωμα του υποθαλάμου», εξηγεί η επικεφαλής ερευνήτρια Marine Simonneaux, από στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου. «Η έρευνά μας δείχνει ότι τέσσερις εβδομάδες έκθεσης σε χρόνια μετατόπιση αρκούν για να βλάψουν τη μετάδοση πληροφοριών από το κύριο βιολογικό ρολόι στους νευρώνες κισπεπτίνης, που καθοδηγούν το χρονοδιάγραμμα έκκρισης της ωχρινοτρόπου ορμόνης».
Η ίδια ερευνητική ομάδα έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι μοτίβα καθημερινότητας που προσομοίαζαν σε βάρδιες οδήγησαν σε μειωμένα ποσοστά εγκυμοσύνης σε θηλυκά ποντίκια. Σε επόμενο στάδιο, οι μελετητές θέλουν να διερευνήσουν εάν τα ίδια μοτίβα επηρεάζουν και άλλα εσωτερικά ρολόγια.
«Ο κιρκάδιος ρυθμός απαιτεί όχι μόνο τη σωστή λειτουργία του κύριου βιολογικού ρολογιού, αλλά και τη συγχρονισμένη δραστηριότητα πολλών δευτερευόντων, που βρίσκονται σε άλλες περιοχές του εγκεφάλου και περιφερειακά όργανα, συμπεριλαμβανομένων των αναπαραγωγικών οργάνων. Η κατανόηση των ακριβών μηχανισμών με τους οποίους η κιρκαδική διαταραχή μεταβάλλει την αναπαραγωγική λειτουργία είναι σημαντική, καθώς μπορεί να ανοίξει το δρόμο για πιθανές προληπτικές και θεραπευτικές παρεμβάσεις, με στόχο τη μείωση ορισμένων αρνητικών επιπτώσεων της εργασίας με βάρδιες στη γονιμότητα των γυναικών», καταλήγει η δρ. Simonneaux.
