Ολοκληρώνεται την Τετάρτη 29 Οκτωβρίου, στις 8 το βράδυ, στο Πολύεδρο, ο κύκλος εκδηλώσεων “Διάλογοι με την αρχαιότητα” με αφορμή την ομότιτλη εκδοτική σειρά των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης, σε συνεργασία με το Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών. Την εκδοτική σειρά, που διευθύνει ο Δημήτρης Κυρτάτας, Ομότιμος Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, και τη φιλοσοφία της, παρουσίασε μαζί με τον Σπύρο Ράγκο, Καθηγητή Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας και Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, στην εναρκτήρια εκδήλωση την Παρασκευή 3 Οκτωβρίου.
Στην τελευταία αυτή εκδήλωση της Τετάρτης 29 Οκτωβρίου, την συζήτηση συντονίζει ο Σπύρος Ι. Ράγκος. Θα παρουσιαστούν τα τρία τελευταία βιβλία της σειράς: «Ο παράδεισος και η κόλαση στη γη – Προσωπικές εμπειρίες του Βασιλείου Καισαρείας, του Γρηγορίου Νύσσης και του Ιωάννου Κωνσταντινουπόλεως» με ομιλήτρια την Νικολίτσα Γλαράκη, «Πού εχάθηκε ο Σοφός; – Οι «θείοι» άνδρες και η θρησκευτική πολεμική στους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες» με ομιλητή τον Θεόφιλο Κυριακίδη και οι «Οι αρετές της περιαυτολογίας» με ομιλήτρια την Ελεάννα Πομώνη.
Τα βιβλία της εκδοτικής αυτής ενότητας είναι δώδεκα και μας καλούν σε έναν νέο διάλογο με την αρχαιότητα. Τα κείμενα κάθε τόμου, που προσφέρονται σε νεοελληνική απόδοση, φωτίζουν όψεις της καθημερινής ζωής, των θεσμών ή των ιδεών που εξακολουθούν να διατηρούν την επικαιρότητά τους. Επιπλέον, έχουν επιλεγεί με στόχο να αναδειχθεί τόσο ο πλούτος όσο και η ποικιλία των συμπεριφορών και των νοοτροπιών του αρχαίου κόσμου. Εμφανίζουν τους αρχαίους Έλληνες διαφορετικών εποχών και διαφορετικών πεποιθήσεων να διαλέγονται και να αντιπαρατίθενται μεταξύ τους ή και με αλλοεθνείς.
Από τα δώδεκα βιβλία έχουν παρουσιαστεί ήδη τα εξής: Η ζωή μου όλη – Καθημερινές ιστορίες δούλων από την αρχαιότητα, Έγκλειστοι στις ρωμαϊκές φυλακές ή Αναμένοντας τον καλό και τον κακό δικαστή, Άρτος και θεάματα – Βία και διασκέδαση στις ελληνορωμαϊκές πόλεις, μήτε ἄῤῥεν μήτε θῆλυ – Ιστορίες ευνούχων στην αρχαιότητα, Πόρνες και πορνεία – Η μαρτυρία των πρώτων χριστιανών ασκητών, Η αυλή των θαυμάτων – Ευφάνταστες και παράδοξες ιστορίες από την ελληνική αρχαιότητα, Τον καιρό του λοιμού – Επιδημίες στην αρχαιότητα που ξεπέρασαν τη λογική, Σημεία και τέρατα – Η δεισιδαιμονία και οι επικριτές της στην αρχαία Ελλάδα και Ένα αλλόκοτο θηρίο – Δάνεια και χρέη στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα.
Τετάρτη 29 Οκτωβρίου
«Ο παράδεισος και η κόλαση στη γη – Προσωπικές εμπειρίες του Βασιλείου Καισαρείας, του Γρηγορίου Νύσσης και του Ιωάννου Κωνσταντινουπόλεως»
Οι εικόνες του παραδείσου και της κόλασης, όπως είναι γνωστές από την αρχαιότητα, εμπνέονται από επίγειες εμπειρίες: από τη διαβίωση χωρίς μόχθο και χωρίς έγνοιες ανθρώπων με μεγάλο πλούτο στα αγροκτήματά τους και από τις σκληρές σωματικές ποινές που επέβαλλαν οι άρχοντες και τα δικαστήρια. Η θεία δίκη αναμενόταν να αξιοποιήσει τα ίδια όργανα βασανισμού με την ανθρώπινη, αλλά με πιο ευφάνταστο και επίμονο τρόπο.
Στον τόμο αυτό έχουν συγκεντρωθεί ιδιωτικές επιστολές του Βασιλείου Καισαρείας, του αδελφού του Γρηγορίου Νύσσης και του Ιωάννου Κωνσταντινουπόλεως που εικονογραφούν με θαυμάσιο τρόπο τη διασταύρωση των μεγάλων δογματικών ιδεών γύρω από τις μεταθανάτιες απολαβές και τιμωρίες με καθημερινά, προσωπικά βιώματα. Γίνεται έτσι φανερός ο τρόπος με τον οποίο διαδοχικές και συστηματικές επεξεργασίες μετασχημάτισαν τη βιβλική παράδοση και την ελληνική παιδεία ώστε να συγκροτηθούν και να οργανωθούν οι νέες χριστιανικές αντιλήψεις. Επιπλέον φωτίζονται παραγνωρισμένες πλευρές της ζωής των μεγάλων αυτών ανδρών σε μια εποχή εξαιρετικά ρευστή και επισφαλή.
«Οι αρετές της περιαυτολογίας»
Ο αυτοέπαινος, ο αυτοθαυμασμός και ο κομπασμός ήταν γνώριμες συνήθειες στην αρχαιότητα —όπως άλλωστε και σήμερα. Το πάθος αυτό, που γινόταν κάποτε μανία, χαρακτήριζε όλων των ειδών τους ανθρώπους, πλούσιους και φτωχούς, επιφανείς και αφανείς, νέους και γέροντες— μολονότι ενδέχεται να εκδηλωνόταν κάπως συχνότερα στους γέροντες. Και όπως ακριβώς σήμερα, προκαλούσε συχνά δυσαρέσκεια, λύπηση, ενόχληση, εχθρότητα ή και αηδία. Επειδή ωστόσο λίγοι μπορούσαν να αποφύγουν την περιαυτολογία, ο Πλούταρχος, στην πραγματεία του που περιλαμβάνει ο τόμος αυτός, ανέλαβε να δώσει συμβουλές ώστε να μετριάζονται οι αρνητικές αντιδράσεις και να επιτυγχάνεται κάποιο όφελος. Ο Αίλιος Αριστείδης πάλι, στο δεύτερο κείμενο που περιλαμβάνει ο τόμος, ισχυρίζεται ότι ακόμα και ο ακραίος κομπασμός είναι κάποτε αδήριτη ανάγκη καθώς και χρέος προς την αλήθεια.
«Πού εχάθηκε ο Σοφός; – Οι «θείοι» άνδρες και η θρησκευτική πολεμική στους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες»
Στους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες, στις ανατολικές περιοχές της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, εμφανίστηκαν και διακρίθηκαν άνδρες οπλισμένοι με φιλοσοφική παιδεία αλλά και προικισμένοι με υπερανθρώπινα χαρίσματα και με δυνάμεις προφητικές ή θαυματουργές. Τα κείμενα που έχουν επιλεγεί στον τόμο αυτόν περιγράφουν και σχολιάζουν τους θείους άνδρες από δύο αντίθετα άκρα του θρησκευτικού φάσματος: το πρώτο είναι γραμμένο από εθνικό συγγραφέα με έντονα αντιχριστιανικές απόψεις, ενώ το δεύτερο από χριστιανό απολογητή που θριαμβολογεί για την πρόσφατη κατίσχυση της νέας θρησκείας.
