Για τους περισσότερους, μπορεί να φαίνεται πως όλα είναι καλά. Όταν, όμως, ένας γονιός λέει ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά με το παιδί του, συνήθως έχει δίκιο. Νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Οούλου στη Φινλανδία υποστηρίζει ότι η γονική διαίσθηση μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από ένα απλό συναίσθημα – μπορεί να είναι ένα ισχυρό κλινικό εργαλείο.
Η έρευνα που δημοσιεύεται στο JAMA Network Open διαπίστωσε ότι η ανησυχία που εκφράζουν οι γονείς μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό της συντριπτικής πλειονότητας περιπτώσεων ξαφνικής και σοβαρής ασθένειας σε παιδιά. Μία μόνο ερώτηση στους γονείς εντόπισε έως και το 91% των σοβαρά άρρωστων παιδιών.
Μια απλή ερώτηση με ισχυρή προγνωστική αξία
Η μελέτη ανέλυσε 2.375 παιδιά που έλαβαν θεραπεία στο Παιδιατρικό Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Οούλου. Πριν εξεταστούν από γιατρό, ζητήθηκε από τους γονείς να συμπληρώσουν ένα ολοκληρωμένο ερωτηματολόγιο 36 ερωτήσεων, που είχε σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των συμπτωμάτων και της σοβαρότητας της ασθένειας.
Περίπου 1 στα 4 παιδιά της μελέτης διαγνώστηκε, τελικά, με σοβαρή πάθηση, που απαιτούσε εντατική θεραπεία, χειρουργική επέμβαση ή παρατεταμένη νοσηλεία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, όταν οι γονείς εξέφραζαν σαφή ή έντονη ανησυχία για την κατάσταση του παιδιού τους, αυτό αποτελούσε ένα πολύ ακριβές προειδοποιητικό σημάδι. Στην πραγματικότητα, μόνο η ανησυχία των γονέων εντόπισε έως και το 91% των παιδιών με σοβαρή ασθένεια.
Ίσως το πιο εντυπωσιακό είναι ότι η προσθήκη πιο λεπτομερών ιατρικών ερωτήσεων δε βελτίωσε την ακρίβεια της πρώιμης αξιολόγησης. Το εκτενές ερωτηματολόγιο δεν προσέφερε κανένα σημαντικό πλεονέκτημα σε σχέση με την απλή ερώτηση αν ο γονέας ήταν ανήσυχος για την κατάσταση του παιδιού του.
Τα όρια της αποτελεσματικότητας των ψηφιακών εργαλείων
Στόχος της μελέτης ήταν να αξιολογήσει εάν θα μπορούσαν να αναπτυχθούν αξιόπιστα εργαλεία οικιακής χρήσης για να βοηθήσουν τους γονείς να προσδιορίσουν πότε είναι απαραίτητη η επείγουσα περίθαλψη. Ωστόσο, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ακόμη και οι προσεκτικά σχεδιασμένες ψηφιακές αξιολογήσεις μπορεί να αποτυγχάνουν, ιδίως όταν παραβλέπουν την ενστικτώδη ανησυχία των γονέων. «Η ανησυχία των γονέων είναι ένα σημαντικό προειδοποιητικό σημάδι», δήλωσε η παιδίατρος Hilla Pöyry, MD, Ph.D.
Η έρευνα υπογραμμίζει ένα κρίσιμο σημείο: Ενώ τα ψηφιακά και βασισμένα στην τεχνητή νοημοσύνη εργαλεία υγείας επεκτείνονται ραγδαία, δεν πρέπει να αντικαθιστούν την επαγγελματική αξιολόγηση.
Γιατί η γονική διαίσθηση έχει σημασία
Οι γονείς δεν είναι πάντα σε θέση να περιγράψουν τα συμπτώματα με ιατρική ακρίβεια. Μπορεί να δυσκολεύονται να εκφράσουν με ακρίβεια τι ακριβώς αισθάνονται. Ωστόσο, γνωρίζουν πολύ καλά τη συνήθη συμπεριφορά, τα επίπεδα ενέργειας και τα φυσικά πρότυπα του παιδιού τους. Ανεπαίσθητες αλλαγές, που μπορεί να μην αποτυπώνονται στις απαντήσεις ενός τυποποιημένου ερωτηματολογίου, μπορούν να προκαλέσουν ανησυχία σ’ έναν φροντιστή που γνωρίζει καλά το παιδί.
Η μελέτη υποδηλώνει ότι αυτή η διαισθητική αναγνώριση μπορεί να χρησιμεύσει ως σύστημα έγκαιρης ανίχνευσης, που δεν μπορεί να αναπαραχθεί εύκολα σε δομημένα ερωτηματολόγια.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν απορρίπτουν την αξία των ψηφιακών εργαλείων υγείας – επισημαίνουν, ωστόσο, την ανάγκη για προσεκτική επικύρωση πριν από τη χρήση τέτοιων εργαλείων, για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την επείγουσα περίθαλψη. Η υπερβολική εξάρτηση από αυτοματοποιημένα συστήματα που υποτιμούν τις ανησυχίες των γονέων μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση της θεραπείας σε σοβαρές περιπτώσεις.
Μια υπενθύμιση για τη σύγχρονη υγειονομική περίθαλψη
Καθώς τα συστήματα υγείας υιοθετούν όλο και περισσότερο ψηφιακές πλατφόρμες διαλογής και διαγνωστικά εργαλεία που υποστηρίζονται από τεχνητή νοημοσύνη, τα ευρήματα προσφέρουν μια επίκαιρη υπενθύμιση: Η τεχνολογία πρέπει να ενισχύει -και όχι να αντικαθιστά- την ανθρώπινη κρίση. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι το ένστικτο των γονέων δεν πρέπει να αγνοείται. Μπορεί να είναι ένα από τα πιο πολύτιμα εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης που διαθέτει η ιατρική.
