Μια εικόνα «ήπιας» πολιτικής κινητικότητας, με προβλήματα στρατιωτικής φύσεως στην πράσινη γραμμή και με τουρκική αδιαλλαξία στα Βαρώσια, αποτυπώνει η τελευταία Έκθεση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για την ειρηνευτική δύναμη στη Κύπρο (ΟΥΝΦΙΚΥΠ), η οποία καλύπτει την περίοδο 12 Ιουνίου έως 15 Δεκεμβρίου 2025. Ο ΓΓ του ΟΗΕ εισηγείται παράλληλα ανανέωση της εντολής παραμονής της Δύναμης για ακόμη 12 μήνες, έως τις 31 Ιανουαρίου 2027.
Κινητικότητα, αλλά με «χειρόφρενο»
Ο Αντόνιο Γκουτέρες σημειώνει «νέα», έστω και περιορισμένη, δυναμική στο Κυπριακό, την οποία συνδέει με την ανάληψη καθηκόντων από τον νέο Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν, και με την ενίσχυση της επαφής ανάμεσα στους ηγέτες των δύο κοινοτήτων. Στην Έκθεση καταγράφονται συναντήσεις Χριστοδουλίδη και Ερχιουρμάν τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2025 υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, ενώ ο ΓΓ του ΟΗΕ, εμφανίζεται ενθαρρυμένος από το γεγονός ότι, το τελευταίο έτος, δεν σημειώθηκαν σοβαρά περιστατικά εντός της νεκρής ζώνης και ότι οι πλευρές έδειξαν αυτοσυγκράτηση από μείζονες μονομερείς ενέργειες.
Στην ίδια γραμμή, στην Έκθεση Καλών Υπηρεσιών επισημαίνεται ότι ο διάλογος είναι ενθαρρυντικός αλλά «πρώιμος» και ότι απαιτείται επιπλέον προσπάθεια για να ενισχυθεί η αρχόμενη δυναμική και να δημιουργηθεί γνήσιο κλίμα εμπιστοσύνης.
Νεκρή ζώνη: παραβιάσεις και στρατιωτικές «αναβαθμίσεις»
Παρά το πολιτικό σήμα που εκπέμπεται, ο ΓΓ του ΟΗΕ καταγράφει έλλειμμα ουσιαστικής προόδου στην αποκλιμάκωση και ειδικά «μηδενική» πρόοδο στο θέμα της αποσυμφόρησης της αυξανόμενης στρατιωτικής αναβάθμισης κατά μήκος των γραμμών κατάπαυσης του πυρός. Εκφράζει ανησυχία για παραβιάσεις μετά την κατασκευή στρατιωτικών εγκαταστάσεων εντός και πέριξ της νεκρής ζώνης, οι οποίες, όπως σημειώνει, επιδιώκουν να μεταβάλουν μόνιμα το στρατιωτικό status quo.
Στο επιχειρησιακό σκέλος, η Έκθεση παραθέτει στοιχεία για την εγκατάσταση συστημάτων επιτήρησης. Η Κυπριακή Εθνική Φρουρά, έως τις 30 Νοεμβρίου, πρόσθεσε τρεις νέες συσκευές, ανεβάζοντας το σύνολο σε 28 συσκευές επί 34 πύργων, ενώ οι τουρκικές δυνάμεις ανήγειραν δύο νέους πύργους και εγκατέστησαν έξι νέες συσκευές, φθάνοντας συνολικά τους 64 πύργους και τις 66 συσκευές. Για την ίδια περίοδο αναφέρονται 146 καταγεγραμμένες παραβιάσεις, 112 αποδιδόμενες στις τουρκικές δυνάμεις και 34 στην Εθνική Φρουρά της Κύπρου.
Βαρώσια και Πύλα: αμετακίνητες θέσεις
Για την περίκλειστη περιοχή των Βαρωσίων, ο ΓΓ του ΟΗΕ επαναλαμβάνει ότι οι θέσεις παραμένουν αμετάβλητες, επικαλούμενος τα ψηφίσματα 550 (1984) και 789 (1992), ενώ καταγράφει ότι δεν υπήρξε ανταπόκριση στην έκκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας για αναστροφή των ενεργειών μετά το άνοιγμα της Αμμοχώστου το 2020. Η Έκθεση σημειώνει επίσης περιορισμούς στην ελευθερία κινήσεων της ΟΥΝΦΙΚΥΠ στα Βαρώσια, στα Στροβίλια και αλλού, με τον Α. Γκουτέρες να καταδικάζει τους περιορισμούς αυτούς.
Στο μικτό χωριό της Πύλας, ο ΓΓ του ΟΗΕ κάνει λόγο για συνεχιζόμενη στασιμότητα και υπενθυμίζει ότι η αναστολή εφαρμογής της συμφωνίας από τον Νοέμβριο του 2023 δεν βοηθά τη σταθερότητα, καλώντας τις πλευρές να συνεργαστούν με την ΟΥΝΦΙΚΥΠ ώστε να βρεθεί τρόπος για πρόοδο.
Ζήτημα ρευστότητας
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και σε μια παράμετρο που συνήθως περνά «ψιλά», αλλά επηρεάζει πρακτικά το έργο της ειρηνευτικής δύναμης. Πρόκειται για την κρίση ρευστότητας στα Ηνωμένα Έθνη. Η ΟΥΝΦΙΚΥΠ, σύμφωνα με την Έκθεση, μείωσε τη δύναμή της κατά 60 άτομα, «πάγωσε» την ανάπτυξη πέντε θέσεων αστυνομικού προσωπικού και άφησε κενές 13 πολιτικές θέσεις, με αποτέλεσμα να πραγματοποιηθεί μόλις το 20% των προγραμματισμένων περιπολιών με ελικόπτερο πάνω από την πράσινη γραμμή, την περίοδο Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου και να καταγραφεί τον Οκτώβριο μείωση 57% των διακοινοτικών δραστηριοτήτων σε σύγκριση με το 2024.
Ακολουθεί το Συμβούλιο Ασφαλείας
Ο ειδικός αντιπρόσωπος του ΓΓ του ΟΗΕ στην Κύπρο και επικεφαλής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, Χασίμ Ντιάν, αναμένεται να ενημερώσει σε κλειστές διαβουλεύσεις το Συμβούλιο Ασφαλείας στις 15 Ιανουαρίου, ενώ η ανανέωση της εντολής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ αναμένεται προς το τέλος Ιανουαρίου, πριν από τη λήξη της τρέχουσας εντολής στις 31 Ιανουαρίου.
protothema.gr
