Ηθοποιός και ερμηνεύτρια με ευρύ ορίζοντα, η Κιάρα Μαστρογιάνι μεγάλωσε μέσα στις τέχνες με δύο γονείς σούπερ σταρ στο πλευρό της. Το ταλέντο της φάνηκε νωρίς, καθώς με την πρώτη της ταινία μεγάλου μήκους «Η αγαπημένη μου εποχή» (1993) απέσπασε υποψηφιότητα για το Βραβείο Σεζάρ. Συμμετέχοντας έκτοτε σε πολλές ταινίες, το 2019 κατέκτησε το Βραβείο Ερμηνείας στο τμήμα «Ενα Κάποιο Βλέμμα» (Un Certain Regard Award for Best Performance) με την ταινία «Μια νύχτα μαγική».
Στις 22 Μαρτίου θα έχουμε την ευκαιρία να την απολαύσουμε από κοντά ως αφηγήτρια στο μουσικό υπερθέαμα «Dream Requiem» του Ρούφους Γουέινραϊτ στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με την επιμέλεια της εταιρείας παραγωγής «Λυκόφως». Ο Καναδός συνθέτης και τραγουδιστής είναι ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους μουσικούς με πολυάριθμα soundtracks ταινιών, συνθέσεις για όπερες και θέατρο σε όλο τον κόσμο και πλούσια δισκογραφία. «Τον θαυμάζω βαθιά», ομολογεί η Κιάρα, που δηλώνει φανατική του θαυμάστρια και ανυπομονεί για την πρώτη της καλλιτεχνική εμφάνιση στην Ελλάδα.
«Είχα έρθει παιδί πρώτη φορά για να δω τον πατέρα μου στα γυρίσματα μιας ταινίας. Ο πατέρας μου είχε έναν ιδιαίτερο δεσμό με την Ελλάδα μέσα από τη συνεργασία του με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο (σ.σ.: ο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι είχε πρωταγωνιστήσει στον «Μελισσοκόμο» το 1986 και στο «Μετέωρο βήμα του πελαργού» το 1991). Ημουν τόσο μικρή που δεν θυμάμαι ακριβώς τη χρονολογία. Θυμάμαι όμως καθαρά τη θάλασσα. Αυτό δεν το ξεχνάς. Για εμένα εκείνες οι στιγμές ήταν από τις πιο ευτυχισμένες της ζωής μου – στιγμές πατέρα και κόρης, λουσμένες στο ελληνικό φως. Αργότερα, έκανα αυτό που κάνουν οι νέοι φοιτητές: ταξίδεψα, φιλοξενήθηκα σε σπίτια ντόπιων, ανακάλυψα τη χώρα από μέσα.
Μετά επέστρεψα με τα παιδιά μου. Δεν έχω έρθει πολλές φορές στην Ελλάδα, ίσως γι’ αυτό χαίρομαι τόσο πολύ που θα βρεθώ ξανά στην Αθήνα. Στην ουσία δεν τη γνωρίζω. Η μητέρα μου μού λέει συνέχεια ότι πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφθώ το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο», μου λέει από το Παρίσι όπου ζει μόνιμα και φαίνεται να διατηρεί έναν παιδικό θαυμασμό για την Ελλάδα.
«Η φύση είναι συγκλονιστική. Είχα την τύχη να γνωρίσω τόπους σχεδόν ανέγγιχτους, όπως η Σίφνος. Είναι σαν να βρίσκεσαι στην Ιταλία και να ανακαλύπτεις ακόμα γωνιές αυθεντικές, χωρίς τη φασαρία του γκλίτερ. Το αληθινά πολυτελές σήμερα είναι το παρθένο, το προστατευμένο. Να μπορείς να σταθείς σε έναν τόπο που δεν έχει παραδοθεί στην υπερβολή. Οταν ξαναπήγα στη Σίφνο, έπειτα από 35 χρόνια, ένιωσα σαν να ενεργοποιήθηκε μια μηχανή του χρόνου.
Τα τοπία ήταν σχεδόν ίδια, κι όμως, η ζωή είχε περάσει από πάνω τους – και από πάνω μου. Αλλά και η Αθήνα είναι για μένα μια ευκαιρία να δω όσα δεν πρόλαβα παλιότερα. Τον Παρθενώνα τον είχα επισκεφθεί έφηβη. Τώρα θέλω να τον ξαναδώ με το βλέμμα της γυναίκας που κουβαλά μνήμες. Να περιπλανηθώ ανάμεσα στα αρχαιότητες, να σταθώ με ταπεινότητα μπροστά στο βάρος της Ιστορίας. Την προηγούμενη εβδομάδα ήμουν στη Ρώμη. Εκεί η ζωή πάλλεται με ένταση, αλλά τα ερείπια σε κάνουν να νιώθεις μικρός. Δεν είναι μια απλή βόλτα ανάμεσα σε πέτρες και μάρμαρα, είναι μια σιωπηλή συνομιλία με τους αιώνες».
Ενθουσιασμένη είναι όμως και με τη συνεργασία που τη φέρνει ξανά στην Ελλάδα. «Είμαι θαυμάστρια του Ρούφους Γουέινραϊτ από το πρώτο του άλμπουμ, στα τέλη των 90s. Του το είπα στην πρώτη μας διαδικτυακή συνάντηση: “Εχω κλάψει και έχω χορέψει με τα τραγούδια σας”. Η προοπτική να βρεθώ στη σκηνή μαζί του μαζί με μια συμφωνική ορχήστρα είναι μια πρόκληση σχεδόν ιλιγγιώδης.
Παρακολούθησα την προηγούμενη διοργάνωση με τη Μέριλ Στριπ και το θέαμα ήταν συγκλονιστικό, σχεδόν εξωπραγματικό. Οταν μου πρότειναν να συμμετάσχω, ξαφνιάστηκα. Εχω τραγουδήσει, έχω παίξει στο θέατρο, αλλά όλο αυτό είναι μια άλλη διάσταση». Τη ρωτώ αν νιώθει τρακ. «Το τρακ δεν φεύγει ποτέ. Ακόμη κι όταν έχεις παίξει μια παράσταση εκατό φορές, κάθε βράδυ είναι σαν πρώτη φορά. Με τα χρόνια έμαθα να το διαχειρίζομαι. Δεν μετατρέπεται πια σε πανικό, αλλά παραμένει εκεί, σαν μια υπενθύμιση ότι αυτό που συμβαίνει είναι ζωντανό. Στη σκηνή, απέναντι σε ένα κοινό που αναπνέει μαζί σου, δεν υπάρχει δίχτυ ασφαλείας».
Διατηρώντας χαμηλούς τόνους, έχει διαγράψει μια αξιοσημείωτη καλλιτεχνική πορεία. «Στον κινηματογράφο είχα την τύχη να συνεργαστώ με σκηνοθέτες που με διαμόρφωσαν, όπως ο Αρνό Ντεπλεσάν και ο ΚριστόφΟνορέ, και μου έδειξαν τι σημαίνει να υπηρετείς ένα όραμα. Το θέατρο, αντίθετα, το φοβόμουν για χρόνια. Οταν όμως πλησίασα τα 50 και μου προτάθηκε να ανέβω στη σκηνή, αποφάσισα να νικήσω αυτόν τον φόβο. Είχα ήδη τραγουδήσει σε συναυλίες με τον Μπενζαμέν Μπιολέ κι αυτό μου έδωσε το θάρρος να τολμήσω. Δεν είναι το ίδιο, το μόνο κοινό είναι το βλέμμα του κοινού μπροστά σου. Ομως για μένα ήταν μια εξαιρετικά μεταμορφωτική εμπειρία».
Στα 53 της χρόνια, σήμερα, η Κιάρα Μαστρογιάνι πατά γερά στη γη έχοντας το βλέμμα στον ουρανό. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Γαλλία όπως η μητέρα της Κατρίν Ντενέβ, όμως ο Ιταλός πατέρας της ζούσε στη δική του χώρα. «Το να μεγαλώνεις ανάμεσα σε δύο πατρίδες είναι δώρο και ταυτόχρονα δύσκολο. Γαλλία – Ιταλία δεν ήταν μια απλή απόσταση, ήταν ένα αεροπλάνο, μια άλλη γλώσσα, διαφορετικοί κώδικες. Στη Γαλλία ήμουν η “Ιταλίδα”, στην Ιταλία λίγο “Γαλλίδα”. Η διπλή κουλτούρα όμως σε μαθαίνει να παρατηρείς.
Η Ρώμη, για παράδειγμα, ποτέ δεν μου αποκαλύφθηκε πλήρως. Με συνταράσσει, με εντυπωσιάζει, αλλά με κάνει να νιώθω πάντα λίγο “τουρίστρια”. Η ιστορία εκεί δεν είναι απλώς ένα ντεκόρ, είναι μεγαλείο και σκοτάδι μαζί». Πώς είναι να έχεις ένα επίθετο με τέτοιο βάρος; «Προτιμώ να έχω το επώνυμο Μαστρογιάνι παρά οποιουδήποτε πολιτικού. Βέβαια, όταν είσαι η κόρη του Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, δεν έχεις το δικαίωμα να αποτύχεις – έτσι τουλάχιστον νιώθεις όταν είσαι νέα. Μου είχαν προτείνει να αλλάξω επίθετο στην αρχή της καριέρας μου.
Δεν μπορούσα. Είναι η ιστορία μου. Το δύσκολο δεν είναι η σύγκριση. Είναι οι προσβολές που δέχεσαι προτού καν σε γνωρίσουν. Στο σχολείο αυτό πονάει περισσότερο, εκεί θέλεις να είσαι ανώνυμη. Μεγαλώνοντας, όμως, καταλαβαίνεις πως δεν είναι βάρος, αλλά κομμάτι της ταυτότητάς σου. Ως παιδί δεν αντιλαμβανόμουν τη φήμη. Για μένα ήταν απλώς οι γονείς μου. Χρειάστηκε χρόνος για να καταλάβω ότι ήταν μέρος του μύθου για τον ευρωπαϊκό κινηματογράφο».
Οι αναμνήσεις με τους δύο γονείς της μαζί δεν είναι πολλές. «Ηταν χωρισμένοι. Ημουν πολύ μικρή όταν αποφάσισαν να ακολουθήσει ο καθένας τον δρόμο του. Κι όμως, μια εικόνα παραμένει φωτεινή και ανεξίτηλη, σαν σκηνή από φιλμ. Ηταν την εποχή που προβαλλόταν το “E.T. Ο εξωγήινος” του Στίβεν Σπίλμπεργκ. Εμένα με είχε πάρει μαζί της η μητέρα μου στο Λος Αντζελες όπου είχε γυρίσματα. Ηταν η πρώτη φορά που πατούσα το πόδι μου στις ΗΠΑ, πρέπει να ήμουν 10 ετών. Την ίδια περίοδο, ο πατέρας μου είχε γυρίσματα στη Βραζιλία.
Είχαν κανονίσει το πρόγραμμά τους έτσι ώστε να περάσουμε λίγες μέρες και οι τρεις μαζί. Πήγαμε, λοιπόν, στον κινηματογράφο να δούμε αυτή την ταινία για την οποία μιλούσαν όλοι. Θυμάμαι τους τίτλους της αρχής. Και ύστερα, από τις πρώτες κιόλας εικόνες, αυτή την κυνηγημένη φιγούρα μέσα στο δάσος, τα πόδια ενηλίκων που έτρεχαν πίσω από ένα άγνωστο πλάσμα. Ξέσπασα σε λυγμούς προτού καν αρχίσει πραγματικά η ταινία. Ο πατέρας μου, ταραγμένος που με έβλεπε να κλαίω, ήθελε να με βγάλει έξω.
Η μητέρα μου επέμενε να μείνουμε. Ψιθύριζαν: να φύγουμε ή να συνεχίσουμε; Για μένα ήταν μια στιγμή δύσκολη και ταυτόχρονα υπέροχη. Η ταινία με σημάδεψε για πάντα, αλλά εκείνες οι στιγμές με τους τρεις μας μαζί έμειναν στην καρδιά μου». Η διασημότητα των γονιών της έμενε έξω από την οικογένεια. «Στο σπίτι δεν μιλούσαν ποτέ για “καριέρα”. Μιλούσαν για μια μέρα γυρισμάτων όπως άλλοι μιλούν για μια μέρα στο γραφείο. Κυρίως μιλούσαμε για τη ζωή, για απλά πράγματα. Δεν έφερναν τη διασημότητά τους στο τραπέζι. Οχι επειδή ήταν θέμα-ταμπού, το έκαναν ενστικτωδώς».
Η Κατρίν Ντενέβ είναι ένα διαχρονικό σύμβολο κομψότητας. Για την Κιάρα, όμως, είναι απλά η μητέρα της. «Μια μέρα, έφυγε για τη Νέα Υόρκη όπου θα τη φωτογράφιζαν για το “Elle”. Επέστρεψε με polaroids. Σε μία από αυτές πόζαρε με τη Μις Πίγκι, της οποίας ήμουν τεράστια θαυμάστρια. Αυτή η εικόνα λειτούργησε ως αποκάλυψη για μένα. Σκέφτηκα: αν η μητέρα μου ποζάρει με τη Μις Πίγκι, τότε η μητέρα μου είναι μια σούπερ σταρ. Μέσα από όλο αυτό αντιλήφθηκα ποια ήταν πραγματικά. Σήμερα, το να είμαι κόρη της Κατρίν Ντενέβ έχει άλλη σημασία. Δεν είμαι πια παιδί. Τα δικά μου παιδιά έχουν μεγαλώσει. Ο χρόνος δίνει νέα προοπτική.
Εχω την τύχη να έχω μια μητέρα διαρκώς διψασμένη για ανακαλύψεις, πρόθυμη να μοιραστεί ό,τι λατρεύει με τα παιδιά και τα εγγόνια της. Δεν συμφωνούμε πάντα, αλλά συζητάμε, ανταλλάσσουμε απόψεις. Κατάφερε να παραμείνει ισορροπημένη, παρότι ένας τίτλος όπως “Η πιο Ομορφη Γυναίκα του Κόσμου” θα μπορούσε να κάνει οποιαδήποτε να ξεφύγει. Εκείνη παρέμεινε σύγχρονη, τολμηρή, ελεύθερη. Είναι πηγή έμπνευσης». Το δυσκολότερο βίωμά της σχετίζεται με τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι. «Η μεγαλύτερη δοκιμασία της ζωής μου παραμένει ο θάνατος του πατέρα μου. Ημουν 23 ετών. Η απουσία του άφησε ένα τεράστιο κενό. Η σχέση μας ήταν δυνατή, έντονη. Θα ήθελα να είχε συνεχιστεί, να κάναμε συζητήσεις ως ενήλικες. Η ζωή αποφάσισε διαφορετικά».
Χαρισματική και πολύπλευρη, η Κιάρα έχει πρωταγωνιστήσει σε καμπάνια του οίκου Céline ενσαρκώνοντας τη γαλλική φινέτσα με τον φακό του Εντί Σλιμάν. «Η μόδα έχει κι αυτή έναν σημαντικό ρόλο στην πορεία μου. Με συνεπαίρνει η δημιουργικότητα που διαπερνά αυτό το σύμπαν – οι τεχνίτες, οι υφαντουργοί, οι κεντητές. Τα κόκκινα χαλιά είναι επίσης μια μορφή σκηνοθεσίας. Νεότερη πόζαρα για μεγάλους φωτογράφους, όπως ο ΠέτερΛίντμπεργκ και ο ΠάολοΡοβέρσι.
Η μόδα είναι ένας άλλος τρόπος να αφηγείσαι ιστορίες και να γνωρίζεις συναρπαστικές προσωπικότητες». Οσο για την καθημερινότητά της; «Στην ιδιωτική μου ζωή είμαι μάλλον σπιτόγατα. Η δουλειά, αντίθετα, δημιουργεί έναν αυτόνομο μικρόκοσμο. Βρίσκεσαι με αγνώστους που για μερικές εβδομάδες γίνονται οικογένειά σου. Είναι έντονη, πολύτιμη, σχεδόν υπερφυσική εμπειρία. Και ξαφνικά όλα τελειώνουν. Τα γυρίσματα διαρκούν λιγότερο πλέον. Οταν έχω κενό, ξαναβρίσκω την ηρεμία, τους φίλους, την απλότητα».
Και για το τέλος, ένα μήνυμα για το κοινό του «Dream Requiem»: «Θα ήθελα να ευχαριστήσω από τώρα όσους θα παρακολουθήσουν την παράσταση. Είναι η πρώτη φορά που θα εμφανιστώ στο ελληνικό κοινό και είμαι χαρούμενη γι’ αυτή την περιπέτεια. Ξέρω ότι δεν θα είμαι μόνη».
protothema
