Του Αντώνη Χαροκόπου*
Ο θεσμός του Προσωπικού Βοηθού για τα άτομα με αναπηρία αποτελεί μια από τις σημαντικότερες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών. Δεν πρόκειται για μια απλή παροχή υπηρεσίας. Πρόκειται για ένα ουσιαστικό εργαλείο ανεξαρτησίας, αξιοπρέπειας και ισότιμης συμμετοχής στην κοινωνική, επαγγελματική και οικογενειακή ζωή.
Ο ρόλος του Προσωπικού Βοηθού είναι καθοριστικός. Είναι ο άνθρωπος που υποστηρίζει το άτομο με αναπηρία στις καθημερινές του ανάγκες – από την προσωπική φροντίδα και τη μετακίνηση έως τη συμμετοχή στην εργασία, στην εκπαίδευση και στις κοινωνικές δραστηριότητες. Δεν υποκαθιστά την προσωπικότητα ή τη βούληση του ατόμου· αντίθετα, λειτουργεί υποστηρικτικά, με σεβασμό στις επιλογές και τις αποφάσεις του.
Ο Προσωπικός Βοηθός δεν είναι φροντιστής με την παραδοσιακή έννοια. Είναι συνεργάτης ζωής, που επιτρέπει στο άτομο με αναπηρία να ορίζει το ίδιο τον τρόπο που θέλει να ζει. Για πρώτη φορά αναγνωρίζεται στην πράξη ότι η ανεξάρτητη διαβίωση δεν είναι προνόμιο, αλλά δικαίωμα.
Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει ότι οι ανάγκες είναι πολύ μεγαλύτερες από τις διαθέσιμες θέσεις. Υπάρχει αναμονή. Υπάρχουν άνθρωποι που πληρούν τις προϋποθέσεις, που έχουν αξιολογηθεί, και όμως περιμένουν. Και για έναν άνθρωπο με αναπηρία, ο χρόνος δεν είναι απλώς χρόνος· είναι ποιότητα ζωής που χάνεται.
Είναι αναγκαίο να διασφαλιστούν σαφή, δίκαια και λειτουργικά κριτήρια για το ποιος χρειάζεται Προσωπικό Βοηθό. Τα κριτήρια πρέπει να βασίζονται στις πραγματικές ανάγκες υποστήριξης και όχι μόνο στο ποσοστό αναπηρίας. Κάθε περίπτωση είναι μοναδική και απαιτεί εξατομικευμένη αξιολόγηση, με διαφάνεια και κοινωνική ευαισθησία.
Εξίσου σημαντικό είναι το ζήτημα της εκπαίδευσης των Προσωπικών Βοηθών. Η ποιοτική κατάρτιση, η συνεχής επιμόρφωση και η κατανόηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία αποτελούν προϋποθέσεις για την επιτυχία του θεσμού. Δεν αρκεί η καλή πρόθεση· απαιτείται επαγγελματισμός, γνώση και σεβασμός.
Ο Προσωπικός Βοηθός δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαιότητα για όσους τον χρειάζονται. Η πολιτεία οφείλει να ενισχύσει και να επεκτείνει τον θεσμό, ώστε κανένας άνθρωπος με αναπηρία να μη μένει σε αναμονή για το αυτονόητο: το δικαίωμα σε μια αυτόνομη και αξιοπρεπή ζωή.
*Μέλος Εκτελεστικής Γραμματείας Ε.Σ.Α.μεΑ
Πρόεδρος Π.ΟΜ.Α.μεΑ Δ.Ε. & Ν.Ι.Ν.
Δημοτικός Σύμβουλος Δ. Πατρέων
