Διαδοχικές και βίαιες εξελίξεις πυροδοτεί στο Μεξικό η εξόντωση του Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», ενός από τους ισχυρότερους «βαρώνους» των ναρκωτικών στη σύγχρονη ιστορία της χώρας. Ο επικεφαλής του διαβόητου Καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG) σκοτώθηκε σε μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση στην πολιτεία Χαλίσκο, γεγονός που άνοιξε έναν νέο, εξαιρετικά αιματηρό κύκλο βίας.
Μέσα σε λίγες ώρες από την επιχείρηση, ένοπλες ομάδες εξαπέλυσαν επιθέσεις σε τουλάχιστον 20 πολιτείες: οδοφράγματα, εμπρησμοί οχημάτων και καταστημάτων, ανταλλαγές πυρών με τις δυνάμεις ασφαλείας και γενικευμένο χάος. Ο απολογισμός ξεπέρασε τους 70 νεκρούς, ενώ περισσότερα από 250 μπλόκα παρέλυσαν ολόκληρες περιοχές, με επίκεντρο το δυτικό Μεξικό.
Στρατός στους δρόμους – Επίδειξη ισχύος από την κυβέρνηση
Η κυβέρνηση απάντησε με μαζική κινητοποίηση του στρατού. Περίπου 10.000 στρατιώτες έχουν αναπτυχθεί από την Κυριακή, εκ των οποίων οι 7.000 βρίσκονταν ήδη στο Χαλίσκο. Επιπλέον 2.500 άνδρες στάλθηκαν εκτάκτως στη δυτική χώρα, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί περαιτέρω αποσταθεροποίηση.
Όπως δήλωσε ο υπουργός Άμυνας, η στρατιωτική παρουσία ενισχύεται κυρίως σε περιοχές όπου δρα το CJNG, μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες και πιο βίαιες εγκληματικές οργανώσεις στο Μεξικό.
Μαζικές εκδόσεις στις ΗΠΑ – Στενή συνεργασία Ουάσινγκτον και Μεξικού
Παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, η μεξικανική κυβέρνηση έχει εντείνει τη συνεργασία της με τις ΗΠΑ. Πάνω από 100 φερόμενα μέλη καρτέλ έχουν ήδη μεταφερθεί στις ΗΠΑ για να δικαστούν, με το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης να επιβεβαιώνει ότι 92 ύποπτοι εκδόθηκαν από τον Φεβρουάριο.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται και ο αδελφός του «Ελ Μέντσο», Αντόνιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστός ως «Τόνι Μοντάνα», που κατηγορείται για διακίνηση κοκαΐνης και μεθαμφεταμίνης. Στις ΗΠΑ έχουν οδηγηθεί και στελέχη του καρτέλ Σιναλόα, όπως ο Πέδρο Ινσούνσα Νοριέγα και ο γιος του, οι οποίοι φέρονται να διαχειρίζονταν εκτεταμένα δίκτυα παραγωγής φαιντανύλης.
Οι δίκες αναμένεται να διεξαχθούν σε 13 πολιτείες και στην Περιφέρεια της Κολούμπια, με αρκετούς κατηγορούμενους να αντιμετωπίζουν ακόμη και ισόβια κάθειρξη. Η υπουργός Δικαιοσύνης των ΗΠΑ τόνισε ότι η Ουάσινγκτον είναι αποφασισμένη «να διαλύσει τα καρτέλ και τα διασυνοριακά εγκληματικά δίκτυα», ενώ αξιωματούχοι υπογράμμισαν πως «η δικαιοσύνη δεν σταματά στα σύνορα».
Αμερικανική προειδοποίηση και πλήγμα στον τουρισμό
Η κλιμάκωση της βίας προκάλεσε άμεση αντίδραση από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο κάλεσε τους Αμερικανούς πολίτες που βρίσκονται στο Μεξικό να παραμείνουν σε ασφαλή καταφύγια «μέχρι νεωτέρας». Η προειδοποίηση αφορά, μεταξύ άλλων, δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς όπως το Κανκούν, η Γουαδαλαχάρα, η Οαχάκα και η Μπάχα Καλιφόρνια.
Αρκετές αεροπορικές εταιρείες –μεταξύ τους οι United Airlines, Southwest Airlines, Alaska Airlines, καθώς και οι καναδικές Air Canada και WestJet/Sunwing– ανακοίνωσαν ακυρώσεις πτήσεων προς Πουέρτο Βαγιάρτα, Γουαδαλαχάρα και Μανσανίγιο. Ορισμένα αεροσκάφη μάλιστα επέστρεψαν πίσω μετά την απογείωση, λόγω της κατάστασης ασφαλείας.
Μουντιάλ 2026: Ανησυχία, διαβεβαιώσεις και αμφιβολίες των πολιτών
Η κρίση εκτυλίσσεται λίγους μήνες πριν από το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2026, το οποίο θα συνδιοργανώσουν Μεξικό, ΗΠΑ και Καναδάς, με τη Γουαδαλαχάρα να έχει οριστεί ως μία από τις πόλεις διεξαγωγής αγώνων.
Παρά τις διαβεβαιώσεις της προέδρου του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, ότι υπάρχουν «κάθε είδους εγγυήσεις» και «κανένας κίνδυνος για τους φιλάθλους», οι τοπικές κοινωνίες εμφανίζονται διχασμένες. Ο κυβερνήτης του Χαλίσκο, Jesús Pablo Lemus, δήλωσε ότι η FIFA δεν εξετάζει αλλαγή έδρας, ωστόσο η ανησυχία παραμένει.
Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία του Ούγκο Αλεχάντρο Πέρεζ, ιδιοκτήτη εστιατορίου στη Γουαδαλαχάρα, ο οποίος βίωσε ανταλλαγές πυρών και εκρήξεις λίγα μέτρα από το σπίτι του. «Δεν νομίζω ότι θα έπρεπε να φιλοξενηθεί εδώ το Μουντιάλ. Έχουμε τόσα προβλήματα και επενδύουν σε μια διοργάνωση, ενώ η βία μαίνεται», δηλώνει, εκφράζοντας τον φόβο ότι ο θάνατος του «Ελ Μέντσο» μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη αποσταθεροποίηση.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η λεγόμενη «στρατηγική των αποκεφαλισμών» –η εξόντωση ηγετών καρτέλ– συχνά οδηγεί σε εσωτερικές συγκρούσεις και αιματηρούς αγώνες διαδοχής, αυξάνοντας τη βία αντί να τη μειώνει.
Ποιος ήταν ο «Ελ Μέντσο»
Ο Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες γεννήθηκε το 1966 στο Μιτσοακάν και εξελίχθηκε σε μία από τις πιο αινιγματικές και επικίνδυνες μορφές του μεξικανικού οργανωμένου εγκλήματος. Μετά τη μετανάστευσή του στις ΗΠΑ και την απέλασή του, εντάχθηκε αρχικά στην αστυνομία του Χαλίσκο, πριν στραφεί οριστικά στον κόσμο των καρτέλ.
Ως ιδρυτής και ηγέτης του CJNG, δημιούργησε έναν στρατιωτικοποιημένο μηχανισμό με βαρύ οπλισμό, διεθνή δίκτυα διακίνησης και ακραία βία απέναντι σε αντιπάλους και κρατικές δυνάμεις. Οι αμερικανικές αρχές τον είχαν κατατάξει στους πλέον καταζητούμενους εγκληματίες, προσφέροντας αμοιβή εκατομμυρίων δολαρίων για τη σύλληψή του.
Η άνοδός του και το αιματηρό αποτύπωμα που άφησε πίσω του αντικατοπτρίζουν τη βαθιά κρίση ασφάλειας στο Μεξικό, όπου τα καρτέλ συχνά αμφισβητούν ευθέως την κρατική εξουσία.
