Του Ελισσαίου Βγενόπουλου, σκηνοθέτη-συγγραφέα
Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι καθρέφτες εύθραυστοι, μέσα τους δοκιμάζουμε την ταυτότητά μας, μαθαίνουμε την απώλεια, ανακαλύπτουμε ότι η εγγύτητα απαιτεί θάρρος και αλήθεια.
Η «Οικογένεια προς Ενοικίαση» (Rental Family) είναι ένα τρυφερό, υπαρξιακό δράμα που πατά πάνω σε μια παράδοξη αλλά υπαρκτή κοινωνική πρακτική της σύγχρονης Ιαπωνίας, την ενοικίαση «σχέσεων». Στον πυρήνα της ιστορίας βρίσκεται ένας ξεχασμένος Αμερικανός ηθοποιός, τον οποίο υποδύεται ο Μπρένταν Φρέιζερ, σε μια ερμηνεία εσωτερική και χαμηλόφωνη, που χτίζεται περισσότερο με βλέμματα και σιωπές παρά με εκρήξεις συναισθήματος.
Ο ήρωας είναι ένας άντρας που έχει γνωρίσει τη φθορά, επαγγελματική, προσωπική, υπαρξιακή. Η καριέρα του έχει βαλτώσει, οι σχέσεις του έχουν διαλυθεί και ο ίδιος μοιάζει να περιφέρεται χωρίς προορισμό. Όταν του προτείνεται να εργαστεί για ένα ιαπωνικό πρακτορείο που «νοικιάζει» ηθοποιούς ώστε να υποδύονται συγγενείς ή φίλους για λογαριασμό πελατών, η απόφαση μοιάζει αρχικά πρακτική, σχεδόν απελπισμένη. Είναι μια δουλειά, τίποτα περισσότερο. Ή τουλάχιστον έτσι πιστεύει.
Στο Τόκιο, ο πρωταγωνιστής εισέρχεται σε έναν κόσμο όπου η μοναξιά έχει θεσμοθετηθεί και η ανάγκη για συντροφικότητα μεταφράζεται σε ωριαία αμοιβή. Η εταιρεία στην οποία προσλαμβάνεται ειδικεύεται στη δημιουργία «προσωρινών δεσμών», κάποιος μπορεί να νοικιάσει έναν πατέρα για μια σχολική γιορτή, έναν σύζυγο για μια κοινωνική εμφάνιση ή έναν φίλο για να αποφύγει τη δημόσια ντροπή της απομόνωσης. Ο ήρωας καλείται να γίνει χαμαιλέοντας, να φορέσει διαφορετικές ταυτότητες, να υιοθετήσει ιστορίες που δεν του ανήκουν, να ενσαρκώσει ρόλους που καλύπτουν τα κενά άλλων ανθρώπων.
Η αφήγηση κορυφώνεται όταν του ανατίθεται να υποδυθεί τον πατέρα ενός μικρού κοριτσιού. Η μητέρα, πιεσμένη από κοινωνικές προσδοκίες και οικογενειακές συνθήκες, αναζητά μια πατρική φιγούρα για να γεμίσει το συναισθηματικό κενό του παιδιού της. Εκεί, η ταινία μετατοπίζεται από την παρατήρηση ενός παράδοξου επαγγέλματος στη λεπτομερή χαρτογράφηση μιας σχέσης που αρχίζει ως σύμβαση και εξελίσσεται σε κάτι αληθινό.
Ο ήρωας, μαθημένος να παίζει ρόλους, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια απρόσμενη πρόκληση, το παιδί δεν χρειάζεται έναν καλό ηθοποιό, αλλά έναν παρόντα ενήλικα. Οι πρόβες αντικαθίστανται από αυθόρμητες στιγμές, μια βόλτα στο πάρκο, ένα δειλό χαμόγελο, μια αμήχανη συζήτηση πριν τον ύπνο. Μέσα από αυτές τις μικρές καθημερινές σκηνές, η ταινία αναδεικνύει τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην επιτέλεση και την αυθεντικότητα. Πότε ένας ρόλος παύει να είναι ρόλος; Και πότε η προσποίηση μετατρέπεται σε αλήθεια;
Η σκηνοθέτις Χικάρι (Μιτσούγιο Μιγιαζάκι), «37 Seconds»,«Beef», δεν επιδιώκει μελοδραματικές κορυφώσεις, αντιθέτως, αφήνει τη συγκίνηση να αναδυθεί αθόρυβα, μέσα από τις παύσεις και τα βλέμματα. Όπως και στο «37 Seconds», η δημιουργός εστιάζει σε χαρακτήρες που ζουν στο περιθώριο της κοινωνικής κανονικότητας και αναζητούν έναν τρόπο να διεκδικήσουν χώρο και αξιοπρέπεια. Η κάμερα παραμένει συχνά κοντά στο πρόσωπο του ήρωα, καταγράφοντας μικρές ρωγμές στην έκφρασή του, σαν να παρακολουθούμε μια σταδιακή απογύμνωση. Οι χώροι του Τόκιο κινηματογραφούνται με ψυχρή γεωμετρία, διαμερίσματα λιτά, γραφεία απρόσωπα, δημόσιοι χώροι όπου η μοναξιά συνυπάρχει με τον συνωστισμό. Η σιωπή λειτουργεί ως δραματουργικό εργαλείο, οι παύσεις έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα από τους διαλόγους. Η αφήγηση ξεδιπλώνεται με ρυθμό σχεδόν τελετουργικό, επιτρέποντας στον θεατή να βιώσει τη σύγχυση του ήρωα ανάμεσα στον ρόλο και την αλήθεια.
Καθώς ο Αμερικανός ηθοποιός βυθίζεται ολοένα και περισσότερο στους κόσμους των πελατών του, αρχίζει να αναμετριέται με τη δική του εσωτερική έρημο. Η δουλειά που ξεκίνησε ως μέσο βιοπορισμού μετατρέπεται σε καθρέφτη, κάθε «οικογένεια» που υποδύεται τον φέρνει αντιμέτωπο με τις δικές του απώλειες και ανεκπλήρωτες επιθυμίες. Η ταινία θέτει διακριτικά ένα καίριο ερώτημα, αν μπορείς να γίνεις ο ιδανικός πατέρας, φίλος ή σύντροφος για κάποιον άγνωστο, γιατί δυσκολεύτηκες να το πετύχεις στη δική σου ζωή;
Στην τελική ευθεία, η ιστορία προσφέρει μια ήσυχη μεταμόρφωση. Ο ήρωας δεν «σώζεται» θεαματικά, μαθαίνει, όμως, να αναγνωρίζει την αξία των μικρών στιγμών και να επιτρέπει στον εαυτό του να νιώσει. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη ανατροπή, σε έναν κόσμο όπου οι σχέσεις μπορούν να αγοραστούν, η αληθινή σύνδεση παραμένει απρόβλεπτη, και ανεκτίμητη.
