του Παντελή Καψή, δημοσιογράφου
Η χώρα επιστρέφει στις εργοστασιακές της ρυθμίσεις. Δεν πρόλαβε ο πρωθυπουργός να κηρύξει την άτυπη έναρξη της προεκλογικής περιόδου και τα κόμματα ξεκίνησαν τις εχθροπραξίες για το ποιο έχει περισσότερα στελέχη υπό κατηγορία για διαφθορά. Παλιότερα το λέγαμε σκανδαλολογία. Πριονίζουν το κλαδί στο οποίο κάθονται φυσικά αλλά ποιος νοιάζεται; Εκλογές έρχονται. Στις οποίες οι πολιτικοί αρχηγοί θα πάνε με διαφορετικούς στόχους και με το ενδεχόμενο να βρεθούν μπροστά σε διαφορετικά αλλά εξίσου δύσκολα διλήμματα.
Για τον πρωθυπουργό το μείζον είναι η αυτοδυναμία έστω σε επαναληπτική αναμέτρηση. Κάθε άλλο αποτέλεσμα θα του δημιουργήσει μεγάλο πρόβλημα. Χωρίς αυτοδυναμία για να σχηματιστεί κυβέρνηση θα πρέπει να συνεργαστεί είτε με την ακροδεξιά, αν έχει ικανό αριθμό βουλευτών, είτε με την κεντροαριστερά. Την πρώτη περίπτωση σήμερα την αποκλείει κατηγορηματικά. Αν παρόλα αυτά αναγκαστεί θα μπορέσει ενδεχομένως να παραμείνει πρωθυπουργός με τίμημα ωστόσο την ολική ανατροπή της στρατηγικής του την τελευταία επταετία. Το άνοιγμα δηλαδή στο κέντρο. Αυτός είναι και ο λόγος που θα κάνει το παν να την αποφύγει. Αν δεν υπάρχει άλλος δρόμος η ελπίδα του θα είναι να χρειάζεται λίγους βουλευτές για το 151 και να πείσει ορισμένους να αυτομολήσουν. Εναλλακτικά, αν υπάρξουν ευνοϊκές συνθήκες, θα μπορούσε να απορροφήσει κάποιο από τα μικρά ακροδεξιά κόμματα, της κ. Λατινοπουλου για παράδειγμα εφόσον μπει στη Βουλή . Δεν θα είναι η πρώτη φορά άλλωστε. Ακόμα και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το είχε κάνει με την φιλοβασιλική Εθνική Παράταξη όταν χρειάστηκε τις ψήφους της.
Το δεύτερο σενάριο για τον σχηματισμό κυβέρνησης θα είναι η συνεργασία με την κεντροαριστερά. Τη λύση αυτή προκρίνει σήμερα η κυβέρνηση ως το μοναδικό ενδεχόμενο. Το αποκλείουν όμως τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και τα ρετάλια του Σύριζα, του Τσίπρα περιλαμβανομένου. Η επομένη των εκλογών βέβαια θα είναι μια άλλη ημέρα και ανάλογα με τους συσχετισμούς μπορεί να μην τους είναι εύκολο να αρνηθούν. Σε αυτή την περίπτωση θα επιμείνουν να είναι πρωθυπουργός πρόσωπο κοινής αποδοχής. Αν αναγκαστεί όμως να αποδεχθεί αυτόν τον όρο ο Μητσοτάκης τότε λογικά θα ανοίξει η όρεξη των δελφίνων και θα ξεκινήσει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο η μάχη της διαδοχής. Θα είναι σκληρή και δεν θα έχει αιχμαλώτους. Ιδίως αν επικρατήσουν οι καραμανλικοί: έχουν πολλά φυλαγμένα στον Κυριάκο.
Για τον Ανδρουλάκη η αυτοδυναμία φυσικά δεν τίθεται ούτε ως σενάριο φαντασίας. Το ίδιο ισχύει, αν δεν γίνει κάποιο θαύμα, και για την ανάδειξη του ΠΑΣΟΚ σε πρώτο κόμμα. Σε στιγμές ειλικρίνειας μάλιστα πολλοί θα ήταν έτοιμοι να παραδεχθούν ότι προτιμούν την αυτοδυναμία της ΝΔ από το να βρεθούν μπροστά στο δίλημμα συνεργασία ή ακυβερνησία. Ο πήχυς το ΠΑΣΟΚ θα είναι να βγει δεύτερο κόμμα, μπροστά από το κόμμα Τσίπρα, και να αναδειχθεί σε αξιωματική αντιπολίτευση. Σε αυτή την περίπτωση ο Ανδρουλάκης θα έχει σοβαρές πιθανότητες να διατηρήσει τη θέση του παρά το ότι θα έχει αποτύχει στον βασικό του στόχο, να ηττηθεί η ΝΔ. Το ΠΑΣΟΚ πάλι θα έχει τον πρώτο λόγο για τη συσπείρωση των προοδευτικών δυνάμεων.
Το ακριβώς αντίθετο επιδιώκει φυσικά ο Αλέξης Τσίπρας. Αν καταφέρει να καταλάβει το κόμμα του τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης ακόμα και αν τα ποσοστά του είναι κατώτερα των προσδοκιών, τότε η πίεση προς το ΠΑΣΟΚ θα είναι μεγάλη. Σίγουρα ο Τσίπρας θα μπορεί να υποστηρίξει πως αυτός είναι ο καταλληλότερος για να αντιμετωπίσει τη ΝΔ. Σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας της ΝΔ και αυτός θα βρεθεί βέβαια υπό πίεση για συνεργασία. Ιδίως από το ΠΑΣΟΚ το οποίο δεν θα θέλει να αναλάβει μόνο του το πολιτικό κόστος ενός τέτοιου συμβιβασμού. Το τραύμα του 2012 δεν έχει ξεχαστεί. Όποιο από τα δύο κόμματα και αν περάσει μπροστά πάντως, μια τρίτη νίκη Μητσοτάκη σε εθνικές εκλογές θα είναι καταλυτική για την ευρύτερη αντιπολίτευση. Όχι μόνο για το ζήτημα της μεταξύ τους συνεργασίας αλλά και για το αφήγημα τους. Δεν μπορεί η «χειρότερη και πιο ταξική κυβέρνηση της μεταπολίτευσης» να κερδίζει συνεχώς τις εκλογές.
Πέραν αυτών των κομμάτων φυσικά υπάρχει ο γαλαξίας της αντισυστημικότητας. Πρόκειται για κόμματα χωρίς πολιτικό στόχο εκτός από την εκλογική τους επιβίωση με το μεγαλύτερο δυνατό ποσοστό. Όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις έχουν ένα όχι αμελητέο κοινό. Θεωρητικά αν κάποιος μπορούσε να το εκφράσει θα ήταν σε θέση να διεκδικήσει πολιτικό ρόλο ακόμα ενδεχομένως και την εξουσία. Θα βλέπαμε δηλαδή ανάλογα φαινόμενα με αυτά που παρατηρούνται στη Γερμανία, τη Γαλλία ή την Αγγλία. Το ότι κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει οφείλεται σε δύο βασικούς λόγους, έναν αντικειμενικό και έναν υποκειμενικό. Ο πρώτος είναι ότι ο χώρος της διαμαρτυρίας είναι διασπασμένος, μοιράζεται μεταξύ της ακροδεξιάς και της αποκλίνουσας αριστεράς . Αυτό θα μπορούσε να ξεπεραστεί από έναν γνήσιο λαϊκιστή ηγέτη. Άλλωστε στα πιο πολλά ζητήματα τα άκρα συναντιούνται και οι ιδεολογικές αποχρώσεις, έτσι κι αλλιώς,υ δεν πολυενδιαφέρουν το ακροατήριο τους. Κάτι τέτοιο φάνηκε κάποια στιγμή πως θα μπορούσε να το πετύχει η κ. Καρυστιανού. Ώσπου άρχισε να μιλά πολιτικά. Φάνηκαν τότε οι αδυναμίες της, απαγορευτικές για κάτι μεγαλύτερο. Αυτός είναι και ο δεύτερος λόγος της πολυδιάσπασης του χώρου: κανένας από τους επίδοξους εκφραστές του δεν έχει το μέγεθος που απαιτείται. Οι εξωφρενικές καταγγελίες και τα σενάρια συνωμοσίας γοητεύουν τους τηλευαγγελιστές και τα σόσιαλ μίντια αλλά δεν αρκούν για να διεκδικήσει ένα κόμμα την εξουσία. Ευτυχώς.
Προφανώς είναι νωρίς για προβλέψεις πόσο μάλλον για μετεκλογικά σενάρια. Πολύ περισσότερο όταν δεν γνωρίζουμε την εκλογική στρατηγική των κομμάτων. Από την άλλη πλευρά το κύριο χαρακτηριστικό της τελευταίας διετίας, το παράδοξο αν προτιμάτε, είναι η παγωμένη εικόνα των συσχετισμών μεταξύ των κομμάτων. Αν δεν αλλάξει και αν τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν αλλάξουν τη ρητορική τους, τότε το μόνο που θα κρίνεται στις εκλογές θα είναι η περίφημη κυβερνησιμότητα. Θα είναι και το μεγάλο πλεονέκτημα της κυβέρνησης και του Κυριάκου Μητσοτάκη.
