Του Ελισσαίου Βγενόπουλου, σκηνοθέτη-συγγραφέα
Η απώλεια δεν θεραπεύεται, μετασχηματίζεται σε μνήμη, σε τέχνη και σε σιωπηλή παρουσία που συνυπάρχει με τη ζωή, χωρίς ποτέ να την εγκαταλείπει.
Στο Άμνετ (Hamnet), η Κλόι Ζάο αφηγείται μια ιστορία βαθιά ανθρώπινη, σιωπηλή και σπαρακτική, που κινείται στις παρυφές του μύθου του Ουίλιαμ Σαίξπηρ χωρίς να εγκλωβίζεται στη βιογραφία. Η ταινία δεν ενδιαφέρεται να εξηγήσει τον Σαίξπηρ ως ιδιοφυΐα, αλλά να φωτίσει τον άνθρωπο πίσω από το όνομα, μέσα από μια απώλεια που σημάδεψε ανεπανόρθωτα τη ζωή και το έργο του.
Η αφήγηση ξεκινά στην αγγλική επαρχία του 1580, όπου ο νεαρός και φτωχός δάσκαλος λατινικών Ουίλιαμ Σαίξπηρ (Πολ Μέσκαλ) συναντά την Άνιες (Τζέσι Μπάκλεϊ), μια γυναίκα με έντονη πνευματικότητα, διαίσθηση και μια σχεδόν μυστικιστική σύνδεση με τη φύση. Η σχέση τους αναπτύσσεται με πάθος αλλά και ισορροπία, δεν πρόκειται για έναν ρομαντισμό εξιδανικευμένο, αλλά για έναν δεσμό που βασίζεται στην αμοιβαία κατανόηση και την ελευθερία. Ο γάμος τους έρχεται γρήγορα, όπως και η δημιουργία οικογένειας, με τη γέννηση τριών παιδιών, ανάμεσά τους τα δίδυμα Άμνετ και Τζούντιθ.
Καθώς ο Ουίλιαμ αρχίζει να βρίσκει τον δρόμο του στο θέατρο του Λονδίνου, η απόσταση ανάμεσα στο ζευγάρι μεγαλώνει. Εκείνος λείπει συχνά, κυνηγώντας την καλλιτεχνική αναγνώριση, ενώ η Άνιες μένει πίσω, σηκώνοντας μόνη της το βάρος της καθημερινότητας και της ανατροφής των παιδιών. Η ταινία αποτυπώνει αυτή την απομάκρυνση όχι με συγκρούσεις, αλλά με σιωπές, βλέμματα και μια αίσθηση σταδιακής αποξένωσης, σαν κάτι πολύτιμο να γλιστρά αργά από τα χέρια τους.
Το κεντρικό τραγικό γεγονός έρχεται αιφνίδια, ο μικρός Άμνετ αρρωσταίνει βαριά και πεθαίνει. Η απώλεια του παιδιού λειτουργεί ως το συναισθηματικό επίκεντρο της ταινίας. Η Ζάο δεν ενδιαφέρεται για το μελόδραμα, αντιθέτως, παρακολουθεί το πένθος με σχεδόν τελετουργική ηρεμία. Η Άνιες βυθίζεται σε μια εσωτερική, σωματική θλίψη, ενώ ο Ουίλιαμ, ανίκανος να διαχειριστεί τον πόνο, απομακρύνεται ακόμη περισσότερο, βρίσκοντας καταφύγιο στη γραφή.
Η ταινία δεν παρουσιάζει τη γέννηση του Άμλετ ως μια στιγμή έμπνευσης, αλλά ως αποτέλεσμα μιας μακράς, επίπονης διεργασίας πένθους. Το έργο γίνεται τρόπος επικοινωνίας με το χαμένο παιδί, μια απόπειρα να δοθεί φωνή σε κάτι που δεν μπορεί να ειπωθεί αλλιώς. Η ιστορία του Άμνετ δεν είναι απλώς το παρασκήνιο ενός αριστουργήματος, αλλά μια αυτόνομη αφήγηση για την αγάπη, την απώλεια και τη μεταμόρφωση του πόνου σε μνήμη.
Η Κλόι Ζάο προσεγγίζει το Άμνετ με την οικεία, ποιητική της ματιά, μετατρέποντας την αφήγηση σε μια εμπειρία βιωματική περισσότερο παρά δραματουργική. Η σκηνοθεσία απορρίπτει τη γραμμική ένταση και επιλέγει τον ρυθμό της φύσης και του χρόνου, με μακρά πλάνα, φυσικό φωτισμό και σιωπές που μιλούν πιο δυνατά από τους διαλόγους. Η κάμερα παραμένει κοντά στα σώματα και στα πρόσωπα, σαν να αφουγκράζεται τον εσωτερικό παλμό των ηρώων, καταγράφοντας μικρές κινήσεις, βλέμματα και ανάσες.
Η αγγλική ύπαιθρος δεν λειτουργεί απλώς ως φόντο, με την ατμοσφαιρική φωτογραφία του Λούκας Ζαλ γίνεται οργανικό κομμάτι της αφήγησης, αντικατοπτρίζοντας την εσωτερική κατάσταση των χαρακτήρων. Οι εποχές εναλλάσσονται αθόρυβα, υπογραμμίζοντας την κυκλικότητα της ζωής και του πένθους. Η Ζάο αποφεύγει τον βιογραφικό στόμφο και εστιάζει στο συναίσθημα, επιτρέποντας στην ιστορία να ξεδιπλωθεί με τρόπο σχεδόν υπνωτιστικό. Το αποτέλεσμα είναι μια ταινία που δεν επιδιώκει να εξηγήσει, αλλά να κάνει τον θεατή να νιώσει, να βυθιστεί στον πόνο και την ομορφιά της απώλειας.
Οι ερμηνείες αποτελούν τον συναισθηματικό πυρήνα του Άμνετ και τον βασικό λόγο που η ταινία αποκτά τόσο ισχυρό αντίκτυπο. Η Τζέσι Μπάκλεϊ παραδίδει μια ερμηνεία σπάνιας εσωτερικότητας ως Άνιες. Χωρίς θεατρικές εξάρσεις ή ρητορικά ξεσπάσματα, χτίζει έναν χαρακτήρα που βιώνει το πένθος σωματικά, σχεδόν πρωτόγονα. Το βλέμμα της, η στάση του σώματός της και η σιωπή της αφηγούνται περισσότερα από οποιονδήποτε διάλογο. Η Άνιες της Μπάκλεϊ δεν είναι απλώς μια μητέρα που πενθεί, αλλά μια γυναίκα που βλέπει τον κόσμο της να αναδομείται μέσα από τον πόνο. Ο Πολ Μέσκαλ, στον ρόλο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, επιλέγει μια χαμηλόφωνη, συγκρατημένη προσέγγιση. Ο Σαίξπηρ του δεν είναι ο μύθος, αλλά ένας άντρας αμήχανος απέναντι στο πένθος, ανίκανος να εκφράσει τον πόνο του αλλιώς παρά μόνο μέσω της τέχνης.
Το «Άμνετ» έχει ήδη σημειώσει ισχυρή πορεία στα διεθνή βραβεία, αποσπώντας δύο Χρυσές Σφαίρες, Καλύτερης Ταινίας και Καλύτερου Γυναικείου Ρόλου για την Τζέσι Μπάκλεϊ. Η θερμή υποδοχή ενισχύει τις φιλοδοξίες της για μια δυναμική παρουσία στα Όσκαρ, ιδιαίτερα στις κατηγορίες ερμηνειών, σκηνοθεσίας και φωτογραφίας.
Με αυτή την ταινία, η Ζάο προτείνει μια σιωπηλή, βαθιά συγκινητική ανάγνωση της ιστορίας, όπου το προσωπικό γίνεται παγκόσμιο και η απώλεια αποκτά διαχρονική υπόσταση. Δεν πρόκειται για τον μύθο του Σαίξπηρ, αλλά για τον άνθρωπο που έμαθε να ζει με ένα κενό που δεν έκλεισε ποτέ γιατί ένιωσε ότι η απώλεια δεν ξεπερνιέται, μαθαίνεται. Γίνεται σκιά που μας ακολουθεί, πηγή νοήματος και αόρατος δεσμός ανάμεσα σε ό,τι χάθηκε και ό,τι συνεχίζει να ζει.
