Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου
Όταν διάβασα επί τροχάδην το μήνυμα-γράμμα του Αμερικανού προέδρου προς τον Νορβηγό πρωθυπουργό, ως συνήθως γέλασα, γιατί όντως ο Ντόναλντ Τραμπ έχει πλάκα. Στη συνέχεια όμως μπήκα σε σκέψεις, διόλου απλές.. Προχώρησα έτσι στην ανάγνωση του άρθρου της Anne Applebaum στο Atlantic, το οποίο και παραθέτω, γιατί αξίζει τον κόπο. Γράφει έτσι, η γνωστή συγγραφέας:
«Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω παραθέτοντας αυτούσια μια επιστολή που έστειλε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής στον πρωθυπουργό της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στέρε. Το κείμενο προωθήθηκε από το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (National Security Council) του Λευκού Οίκου σε πρεσβευτές στην Ουάσιγκτον και ήταν σαφές ότι προοριζόταν για ευρεία κοινοποίηση. Ιδού:
Αγαπητέ Γιόνας: Δεδομένου ότι η Χώρα σου αποφάσισε να μη μου δώσει το Νόμπελ Ειρήνης επειδή σταμάτησα 8 Πολέμους ΚΑΙ ΒΑΛΕ, δεν νιώθω πλέον την υποχρέωση να σκέφτομαι αμιγώς την Ειρήνη, αν και θα είναι πάντα κυρίαρχη, αλλά μπορώ τώρα να σκέφτομαι τι είναι καλό και σωστό για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Η Δανία δεν μπορεί να προστατεύσει αυτή τη γη από τη Ρωσία ή την Κίνα, και γιατί έχουν «δικαίωμα ιδιοκτησίας» ούτως ή άλλως; Δεν υπάρχουν έγγραφα, είναι μόνο ένα πλοίο που άραξε εκεί πριν από εκατοντάδες χρόνια, αλλά είχαμε και εμείς πλοία που άραξαν εκεί. Έχω κάνει περισσότερα για το NATO από οποιοδήποτε άτομο από την ίδρυσή του, και τώρα, το NATO πρέπει να κάνει κάτι για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Κόσμος δεν είναι ασφαλής εκτός αν έχουμε Πλήρη και Ολοκληρωτικό Έλεγχο της Γροιλανδίας. Ευχαριστώ! Πρόεδρος DJT
Θα μπορούσε κανείς να παρατηρήσει πολλά για αυτό το έγγραφο. Το ένα είναι η παιδική γραμματική, συμπεριλαμβανομένης της περίεργης χρήσης κεφαλαίων γραμμάτων («Πλήρη και Ολοκληρωτικό Έλεγχο»). Ένα άλλο είναι η επιδερμική γνώση της ιστορίας. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν τερμάτισε οκτώ πολέμους. Η Γροιλανδία αποτελεί δανέζικο έδαφος εδώ και αιώνες. Οι κάτοικοι της είναι Δανοί πολίτες που ψηφίζουν στις δανέζικες εκλογές. Υπάρχουν πολλά «έγγραφα» που κατοχυρώνουν τη δανέζικη κυριαρχία στη Γροιλανδία, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων που έχουν υπογραφεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στη δεύτερη θητεία του, ο Τραμπ δεν έχει κάνει τίποτα για το NATO – έναν οργανισμό που οι ΗΠΑ δημιούργησαν και θεωρητικά ηγούνται, και ο οποίος έχει χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για την προάσπιση των αμερικανικών συμφερόντων. Αν τα ευρωπαϊκά μέλη του NATO άρχισαν να ξοδεύουν περισσότερα για τη δική τους άμυνα (προϋπολογισμοί στους οποίους οι ΗΠΑ δεν συνέβαλαν ποτέ), αυτό οφείλεται στην απειλή που νιώθουν από τη Ρωσία.
Ωστόσο, αυτό που έχει σημασία δεν είναι οι συγκεκριμένες φράσεις, αλλά το συνολικό μήνυμα: ο Ντόναλντ Τραμπ ζει πλέον πραγματικά σε μια διαφορετική πραγματικότητα, στην οποία ούτε η γραμματική, ούτε η ιστορία, ούτε οι συνήθεις κανόνες της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης τον επηρεάζουν. Επίσης, είναι πραγματικά μανιακά και νοσηρά εμμονικός με το βραβείο Νόμπελ. Η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ, και όχι η νορβηγική κυβέρνηση -πόσο μάλλον η δανέζικη- είναι αυτή που καθορίζει τον νικητή του βραβείου. Κι όμως, ο Τραμπ τώρα όχι μόνο κατηγορεί τη Νορβηγία που δεν του το έδωσε, αλλά το χρησιμοποιεί και ως δικαιολογία για μια εισβολή στη Γροιλανδία.
Σκεφτείτε πού οδηγεί αυτό. Μια πιθανότητα, την οποία προέβλεψαν σήμερα το πρωί οι χρηματοπιστωτικές αγορές, είναι ένας επιζήμιος εμπορικός πόλεμος. Μια άλλη είναι η αμερικανική στρατιωτική κατοχή της Γροιλανδίας. Προσπαθήστε να το φανταστείτε: Οι Αμερικανοί Πεζοναύτες φτάνουν στο Νουούκ, την πρωτεύουσα του νησιού. Ίσως σκοτώσουν μερικούς Δανούς· ίσως πεθάνουν και κάποιοι Αμερικανοί στρατιώτες. Και μετά τι; Αν οι εισβολείς ήταν Ρώσοι, θα συλλάμβαναν όλους τους πολιτικούς, θα έβαζαν γκάνγκστερ στην εξουσία, θα πυροβολούσαν ανθρώπους στο δρόμο επειδή μιλούσαν δανέζικα, θα άλλαζαν τα σχολικά προγράμματα και θα έκαναν ένα εικονικό δημοψήφισμα για να επικυρώσουν την κατάκτηση. Είναι αυτό και το αμερικανικό σχέδιο; Αν όχι, τότε ποιο είναι; Αυτό δεν θα ήταν σαν την κατοχή του Ιράκ, η οποία ήταν ήδη αρκετά δύσκολη; Τα αμερικανικά στρατεύματα θα έπρεπε να αναγκάσουν τους Γροιλανδούς, πολίτες μιας συμμάχου χώρας, να γίνουν Αμερικανοί παρά τη θέλησή τους.
Τον τελευταίο χρόνο, οι Αμερικανοί σύμμαχοι σε όλο τον κόσμο προσπάθησαν σκληρά να βρουν μια θεωρία που να εξηγεί τη συμπεριφορά του Τραμπ. Ο απομονωτισμός (isolationism), ο νεοϊμπεριαλισμός και ο πατριμονιαλισμός (patrimonialism – σύστημα εξουσίας που βασίζεται στην προσωπική εξουσία του ηγέτη) είναι λέξεις που έχουν ακουστεί. Αλλά τελικά, ο ίδιος ο πρόεδρος ακυρώνει κάθε απόπειρα περιγραφής ενός «δόγματος Τραμπ». Είναι εγκλωβισμένος σε έναν δικό του κόσμο, αποφασισμένος να «κερδίσει» κάθε αναμέτρηση, είτε πρόκειται για έναν φανταστικό ανταγωνισμό για το Νόμπελ Ειρήνης είτε για τη διαμαρτυρία μιας μητέρας μικρών παιδιών που αντιτίθεται στην παρουσία της μασκοφόρου, ένοπλης παραστρατιωτικής ομάδας του στη Μινεάπολη. Αυτές οι αναμετρήσεις έχουν μεγαλύτερη σημασία για αυτόν από οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη στρατηγική. Και φυσικά, η ανάγκη να φαίνεται νικητής μετράει πολύ περισσότερο από την ευημερία και το καλό των Αμερικανών.
Οι άνθρωποι γύρω από τον Τραμπ θα μπορούσαν να βρουν τρόπους να τον σταματήσουν, όπως έκαναν κάποιοι στην πρώτη του θητεία, αλλά φαίνονται πολύ διεφθαρμένοι ή πολύ διψασμένοι για εξουσία για να το δοκιμάσουν. Αυτό αφήνει τους Ρεπουμπλικάνους στο Κογκρέσο ως το τελευταίο οχύρωμα. Το οφείλουν στον αμερικανικό λαό και στον κόσμο να εμποδίσουν τον Τραμπ να υλοποιήσει τη φαντασίωσή του στη Γροιλανδία και να προκαλέσει μόνιμη ζημιά στα αμερικανικά συμφέροντα. Κινδυνεύει να αποξενώσει φίλους όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και στην Ινδία -τον ηγέτη της οποίας επίσης προσέβαλε επειδή δεν τον πρότεινε για το Νόμπελ- καθώς και στη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία και την Αυστραλία. Χρόνια προσεκτικής διπλωματίας και δισεκατομμύρια δολάρια στο εμπόριο βρίσκονται τώρα σε κίνδυνο, επειδή γερουσιαστές και βουλευτές που γνωρίζουν την αλήθεια αρνήθηκαν να χρησιμοποιήσουν τις εξουσίες που διαθέτουν για να τον μπλοκάρουν. Τώρα είναι η ώρα.»
Σε αυτά που γράφει η Anne Applebaum θα πρέπει να προσθέσουμε και την οικονομική διάσταση της θητείας Τραμπ στο Λευκό Οίκο, η οποία προσωρινά φαίνεται να είναι θετική, πλην όμως ο Τραμπ δεν δείχνει να γνωρίζει ότι «πίσω έχει η αχλάδα την ουρά».
Και από την άποψη αυτή, οι Ρεπουμπλικάνοι θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους ότι ο σημερινός πρόεδρος ενδιαφέρεται μόνο να πουλάει φιγούρα και φούμαρα. Αντιθέτως, το κόμμα του θα μπορούσε να εισπράξει μια βαθειά λαϊκή δυσαρέσκεια, όταν τα δασμολογικά μέτρα θα αρχίσουν να έχουν επιπτώσεις στην αμερικανική απασχόληση και στις τσέπες των καταναλωτών, ενώ την ίδια στιγμή η Αμερική δεν θα έχει ούτε φίλους, αλλ’ ούτε και ηθικό ανάστημα.
