Κατά τη διάρκεια της πανδημίας ο πλανήτης βρέθηκε αντιμέτωπος μεμία άνευ προηγουμένου υγειονομική κρίση που έφερε τα πάνω – κάτω στα συστήματα υγείας: τα τακτικά ραντεβού ακυρώνονται, οι διαγνωστικές εξετάσεις μπαίνουν σε αναμονή, μόνο οι επείγουσες καταστάσεις έχουν θέση στο σύστημα.
Στην Αγγλία, τους πρώτους μήνες της πανδημίας,οι επισκέψεις σε οικογενειακούς γιατρούς και οι εισαγωγές στα νοσοκομεία για λόγους εκτός COVID-19 μειώνονται κατά περίπου ένα τρίτο. Η κατάσταση δεν είναι διαφορετική για την Ελλάδα, αλλά και για τις υπόλοιπες χώρες του κόσμου.
Άμεση συνέπεια αυτής της νέας συνθήκης ήταν η απότομη πτώση στις νέες διαγνώσεις χρόνιων παθήσεων. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο BMJ, ερευνητές ανέλυσαν ανώνυμα δεδομένα υγείας σχεδόν 30 εκατομμυρίων ανθρώπων στην Αγγλία, καταγράφοντας τι συνέβη στις νέες διαγνώσεις σε ένα ευρύ φάσμα χρόνιων νοσημάτων.
Όπως εξηγεί στο The Conversation ο Mark Russell, ερευνητής με υποτροφία NIHR στη Ρευματολογία και Επιδημιολογία στο King’s College London, η μείωση ήταν ραγδαία – και ιδιαίτερα έντονη σε παθήσεις που βασίζονται σε τακτικές εξετάσεις ή σε εξειδικευμένη ιατρική αξιολόγηση.
Ποιες παθήσεις «χάθηκαν» από το ιατρικό ραντάρ
Το άσθμα και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) παρουσίασαν από τις μεγαλύτερες μειώσεις. Οι νέες διαγνώσεις άσθματος μειώθηκαν πάνω από 30% τον πρώτο χρόνο της πανδημίας, ενώ η ΧΑΠ εμφάνισε πτώση άνω του 50%. Και στις δύο περιπτώσεις, οι διαταραχές στις αναπνευστικές εξετάσεις δημιούργησαν σοβαρές καθυστερήσεις και συσσωρευμένες εκκρεμότητες.
Αντίστοιχα επηρεάστηκαν και δερματολογικές παθήσεις, όπωςη ψωρίαση και η ατοπική δερματίτιδα. Κάποιοι ασθενείς ενδεχομένως ανέβαλαν την αναζήτηση ιατρικής βοήθειας, ενώ άλλοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με καθυστερήσεις σε παραπομπές και εξειδικευμένες διαγνώσεις.
Όταν η καθυστέρηση κοστίζει
Σε πολλές περιπτώσεις, η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστική. Η οστεοπόρωση, για παράδειγμα, είναι μία συχνή πάθηση που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά κατάγματα. Παρότι υπάρχουν ιδιαίτερα αποτελεσματικά φάρμακα, αυτά συνήθως χορηγούνται μόνο μετά τη διάγνωση.
Κατά την πανδημία, οι νέες διαγνώσεις οστεοπόρωσης μειώθηκαν κατά περίπου ένα τρίτο και δεν επανήλθαν στα αναμενόμενα επίπεδα για σχεδόν τρία χρόνια. Το αποτέλεσμα ήταν περισσότεροι από 50.000 άνθρωποι στην Αγγλία να παραμείνουν αδιάγνωστοι μεταξύ Μαρτίου 2020 και Νοεμβρίου 2024.
Ψυχική υγεία και χρόνια νεφρική νόσος: Δύο αντίθετες πορείες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι διαφορετικές τάσεις αποκατάστασης. Οι νέες διαγνώσεις κατάθλιψης μειώθηκαν σχεδόν 30% τον πρώτο χρόνο της πανδημίας, ανέκαμψαν μερικώς και στη συνέχεια υποχώρησαν ξανά μετά το 2022. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λιγότεροι άνθρωποι βιώνουν συμπτώματα κατάθλιψης. Αντιθέτως, οι αιτήσεις για επιδόματα αναπηρίας λόγω ψυχικών διαταραχών στην Αγγλία διπλασιάστηκαν την περίοδο 2020–2024.
Οι αλλαγές στις κατευθυντήριες οδηγίες – με έμφαση στις ψυχοθεραπείες αντί των αντικαταθλιπτικών – αλλά και η δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σε υπηρεσίες χωρίς ιατρική διάγνωση, ενδέχεται να εξηγούν γιατί πολλοί ασθενείς δεν καταγράφονται πλέον επίσημα στα ιατρικά αρχεία.
Αντίθετα, η χρόνια νεφρική νόσος ακολούθησε αντίστροφη πορεία. Από το 2022 και μετά, οι διαγνώσεις υπερδιπλασιάστηκαν, ξεπερνώντας τα προ πανδημίας επίπεδα. Αυτό πιθανόν συνδέεται με νέες συστάσεις για συστηματικό έλεγχο σε άτομα υψηλού κινδύνου, αλλά και με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της COVID-19 στη νεφρική λειτουργία.
Μία κρίση που άφησε και ένα πολύτιμο μάθημα
Ένα από τα πιο σημαντικά συμπεράσματα της μελέτης είναι ότι πλέον η ιατρική κοινότητα έχει τη δυνατότητα να εντοπίζει αλλαγές στα πρότυπα νόσων πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι στο παρελθόν. Η ανάλυση ανωνυμοποιημένων δεδομένων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο επιτρέπει την έγκαιρη αναγνώριση προβλημάτων, αλλά και την προσαρμογή των πολιτικών υγείας.
Παρότι τα ευρήματα αποτυπώνουν μία ανησυχητική πραγματικότητα, δείχνουν ταυτόχρονα και μία νέα ευκαιρία: Η πανδημία μπορεί να διέκοψε τη φροντίδα, αλλά επιτάχυνε εργαλεία και πρακτικές που μπορούν να κάνουν τα συστήματα υγείας πιο ευέλικτα και αποτελεσματικά στο μέλλον.
ygeiamou.gr
