«Πρέπει να ξανα- εφεύρουμε τη δημοκρατία πριν τη διαλύσουν άλλοι. Έχουμε τη δύναμη — αν επιλέξουμε να τη χρησιμοποιήσουμε..», υπογράμμισε ο ο πρώην Πρωθυπουργός και Γενικός Εισηγητής για τη Δημοκρατία στο Συμβούλιο της Ευρώπης, Γιώργος Α. Παπανδρέου, στη συζήτηση στο EU Parliamentary Democracy Forum, που πραγματοποιήθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες.
«Να Ανακτήσουμε τον Δημοκρατικό Έλεγχο», σημείωσε απευθύνοντας κάλεσμα για δημοκρατική αναγέννηση, ψηφιακή κυριαρχία, οικονομική δικαιοσύνη και νέα μορφή συμμετοχής των πολιτών.
Κατά την ομιλία του ο πρώην πρωθυπουργός, χρησιμοποίησε αναφορές στην αρχαία ελληνική δημοκρατία, τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, για να υπογραμμίσει ότι η σημερινή κρίση πόλωσης δεν αποτελεί τυχαίο φαινόμενο, αλλά σύμπτωμα ακραίας ανισότητας και θεσμικής αιχμαλωσίας από οικονομικά και ψηφιακά μονοπώλια.
«Η δημοκρατία απειλείται από τις νέες μορφές ισχύος », ανέφερε για τη συγκέντρωση ψηφιακής τεχνολογίας σε ολιγοπώλια και ισχυρά οικονομικά συμφέροντα και πρόσθεσε πως «η δημοκρατία εφευρέθηκε για να συγκρατεί την ισχύ. Όταν η ισχύς συγκεντρώνεται ξανά στα χέρια των λίγων, η δημοκρατία αποδυναμώνεται»,
Πρότεινε ένα Νέο Δημοκρατικό Σύμφωνο στην Ευρώπη με βασικούς άξονες:
1. Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Δημόσια Υποδομή Ανοιχτού κώδικα τεχνητή νοημοσύνη, κυρίαρχοι ευρωπαϊκοί cloud servers, δημόσια datasets και κοινά συστήματα ταυτότητας. «Η δημοκρατία δεν μπορεί να εξαρτάται από ξένα μονοπώλια».
2. Ένας «Τέταρτος Πυλώνας» Δημοκρατικής Συμμετοχής Μόνιμες συνελεύσεις πολιτών — φυσικές και ψηφιακές — ως σύγχρονη e-Agora, με ουσιαστικό ρόλο στον σχεδιασμό πολιτικών.
3. Δημοκρατικός Έλεγχος των Αλγορίθμων Διαφάνεια, λογοδοσία και μεταχείριση των μεγάλων πλατφορμών ως κοινής ωφέλειας. «Οι αλγόριθμοι πρέπει να λογοδοτούν στους πολίτες, όχι στους μετόχους».
4. Οικονομική Δημοκρατία Εργατικοί συνεταιρισμοί, ενεργειακές κοινότητες, πολιτικές ανταγωνισμού που αντιμετωπίζουν τα ολιγοπώλια.
5. Δημοκρατική Εκπαίδευση Ενίσχυση της δημοκρατικής παιδείας και σύνδεση πανεπιστημίων με τα κοινοβούλια – όπως και ένα ενιαίο υποχρεωτικό πρόγραμμα σε όλα τα σχολεία της Ευρώπης για την διαπαιδαγώγηση σε δημοκρατικές αρχές κ πρακτικές
6. Παγκόσμιες Δημοκρατικές Ρυθμίσεις Προώθηση διεθνών κανόνων για φορολογία, ψηφιακή ισχύ και κλιματική διακυβέρνηση. «Η δημοκρατία αποτυγχάνει όταν τα σύνορα περιορίζουν την εποπτεία αλλά όχι την εκμετάλλευση». Ολοκληρώνοντας, υπογράμμισε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο κυνισμός και η αίσθηση ότι «τίποτα δεν αλλάζει».
