Η Κροατία, η Ελλάδα και η Ιταλία βρίσκονται στο επίκεντρο μιας αυξανόμενης τουριστικής κρίσης, καθώς οι πιο εμβληματικές πόλεις τους – το Ντουμπρόβνικ, η Αθήνα και η Βενετία – πασχίζουν να αντιμετωπίσουν τον συντριπτικό αριθμό επισκεπτών που φθάνει σε αυτές.
Η Ευρώπη φιλοξενεί μερικούς από τους πιο εμβληματικούς ταξιδιωτικούς προορισμούς στον κόσμο, ωστόσο σύμφωνα με μια νέα έκθεση αποκαλύπτει ότι πολλές από αυτές τις αγαπημένες πόλεις παλεύουν κάτω από το βάρος των πολλών επισκεπτών.
Μια πρόσφατη ανάλυση της Holidu, της πλατφόρμας ενοικίασης κατοικιών, κατέταξε τις πιο υπερπλήρεις πόλεις της ηπείρου υπολογίζοντας την αναλογία των ετήσιων εισερχόμενων τουριστών προς τον τοπικό πληθυσμό. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν πώς ο τουρισμός, αν και οικονομικά επωφελής, φτάνει σε μη βιώσιμα επίπεδα σε αρκετά ευρωπαϊκά hotspots.
Στην κορυφή του καταλόγου βρίσκεται η γραφική πόλη της Αδριατικής, το Ντουμπρόβνικ της Κροατίας. Γνωστό για τη μεσαιωνική ομορφιά του του και την παραθαλάσσια γοητεία του, το Ντουμπρόβνικ φιλοξενεί πλέον τον εκπληκτικό αριθμό των είκοσι επτά τουριστών ανά κάτοικο κάθε χρόνο. Αυτή η συντριπτική αναλογία έχει μετατρέψει αυτό που κάποτε ήταν μια ήρεμη απόδραση σε έναν λαβύρινθο γεμάτων δρόμων, υπερφορτωμένων υποδομών και διογκωμένου κόστους στέγασης.
Η παγκόσμια δημοτικότητα της τηλεοπτικής σειράς Game of Thrones, μεγάλο μέρος της οποίας γυρίστηκε στο ιστορικό κέντρο της πόλης, έχει εντείνει την εισροή. Οι παγκόσμιοι θαυμαστές της σειράς έχουν συρρεύσει στο Ντουμπρόβνικ για να περπατήσουν στα ίδια πλακόστρωτα σοκάκια και να τραβήξουν selfies κατά μήκος των φημισμένων τειχών της πόλης – μετατρέποντας την πολιτιστική κληρονομιά σε συνωστισμένα σκηνικά.
Σε απάντηση στην κλιμακούμενη πίεση, οι τοπικές αρχές του Ντουμπρόβνικ έχουν εισαγάγει μια σειρά πολιτικών ελέγχου του πλήθους. Αυτές περιλαμβάνουν τον περιορισμό του αριθμού των ημερήσιων αφίξεων κρουαζιερόπλοιων, την επιβολή χρονοθυρίδων για τα τουριστικά λεωφορεία και την εφαρμογή συστημάτων κρατήσεων για την πρόσβαση σε δημοφιλή αξιοθέατα. Παρά τις προσπάθειες αυτές, πολλοί κάτοικοι αισθάνονται παραγκωνισμένοι από τις αλλαγές που φέρνει ο μαζικός τουρισμός. Οι τιμές των ακινήτων έχουν εκτοξευθεί πέρα από τα όρια του προσιτού, και οι βασικές δημόσιες υπηρεσίες περιορίζονται όλο και περισσότερο, οδηγώντας ορισμένους ντόπιους να μετακομίσουν εκτός της πόλης.
Η Αθήνα κατατάσσεται στη δεύτερη θέση της μελέτης, αντανακλώντας τις ευρύτερες ανησυχίες για τον υπερτουρισμό στη Νότια Ευρώπη. Η ιστορική πρωτεύουσα της Ελλάδας, γνωστή για τα αρχαία μνημεία και τους πολιτιστικούς θησαυρούς της, έχει γνωρίσει μια απότομη αύξηση του αριθμού των τουριστών τα τελευταία χρόνια. Για να αντιμετωπίσει τις αυξανόμενες πιέσεις εφαρμόζει σειρά αντίμετρων, μεταξύ των οποίων το ανώτατο όριο για τον ελλιμενισμό κρουαζιερόπλοιων, η εισαγωγή ενός τέλους για την κλιματική κρίση στα καταλύματα και ένας τουριστικός φόρος που αποσκοπεί στη διατήρηση των ευαίσθητων πολιτιστικών και περιβαλλοντικών αγαθών της χώρας.
Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Βενετία της Ιταλίας, ένας από τους πιο εμβληματικούς προορισμούς της Ευρώπης – και μια πόλη που εδώ και καιρό είναι συνώνυμη με την κρίση του υπερτουρισμού. Με είκοσι έναν τουρίστες ανά κάτοικο, η Βενετία κυριολεκτικά βυθίζεται από τη δημοτικότητά της. Η πόλη έχει βυθιστεί περίπου είκοσι πέντε εκατοστά τα τελευταία εκατό χρόνια και συνεχίζει να βυθίζεται κάθε χρόνο. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η κλιματική αλλαγή επιδεινώνουν το πρόβλημα, αλλά ο τεράστιος όγκος της κίνησης των επισκεπτών απλώς επιδεινώνει την κατάσταση. Ως απάντηση, η Βενετία έχει λάβει πρωτοφανή μέτρα, όπως η εφαρμογή ενός τέλους εισόδου για τους επισκέπτες ημερήσιων εκδρομών και η ενθάρρυνση βιώσιμων μορφών τουρισμού που προστατεύουν το ευαίσθητο οικοσύστημα και τον φθίνοντα τοπικό πληθυσμό της.
Οι παράγοντες υπερτουρισμού
Η έκθεση υπογραμμίζει διάφορους βασικούς παράγοντες του υπερτουρισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι κυριότεροι από αυτούς είναι οι αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους, οι οποίες έχουν καταστήσει τα ταξίδια πόλης και τα διεθνή ταξίδια τα Σαββατοκύριακα πιο προσιτά από ποτέ. Επιπλέον, οι πλατφόρμες καταλυμάτων, όπως η Airbnb, έχουν πολλαπλασιάσει τις επιλογές διαμονής των τουριστών, συχνά εις βάρος των μακροχρόνιων μισθώσεων για τους ντόπιους. Και ίσως το μεγαλύτερο αντίκτυπο έχουν τα κρουαζιερόπλοια, τα οποία εναποθέτουν χιλιάδες τουρίστες ταυτόχρονα σε ιστορικά κέντρα πόλεων που δεν είναι κατάλληλα εξοπλισμένα για τέτοια κύματα.
Πόλεις όπως το Ντουμπρόβνικ, η Αθήνα και η Βενετία χρησιμεύουν πλέον ως μελέτες περίπτωσης για το τι συμβαίνει όταν ο τουρισμός υπερβαίνει τη χωρητικότητα ενός προορισμού.
Οι ειδικοί υποδεικνύουν ότι το μέλλον των ταξιδιών στην Ευρώπη θα απαιτήσει μια πιο βιώσιμη και ρυθμισμένη προσέγγιση. Αυτό περιλαμβάνει την ενθάρρυνση των επισκεπτών να εξερευνήσουν λιγότερο γνωστούς προορισμούς, την εφαρμογή αυστηρότερων περιβαλλοντικών πολιτικών και την προώθηση του τουρισμού που ωφελεί τόσο τους ταξιδιώτες όσο και τις κοινότητες που επισκέπτονται.
Η Κροατία, η Ελλάδα και η Ιταλία παλεύουν με συντριπτικά τουριστικά κύματα, καθώς το Ντουμπρόβνικ, η Αθήνα και η Βενετία αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις στις υποδομές, τη στέγαση και την πολιτιστική κληρονομιά.
Οι ειδικοί υποδεικνύουν ότι το μέλλον των ταξιδιών στην Ευρώπη θα απαιτήσει μια πιο βιώσιμη και ρυθμισμένη προσέγγιση. Αυτό περιλαμβάνει την ενθάρρυνση των επισκεπτών να εξερευνήσουν λιγότερο γνωστούς προορισμούς, την εφαρμογή αυστηρότερων περιβαλλοντικών πολιτικών και την προώθηση του τουρισμού που ωφελεί τόσο τους ταξιδιώτες όσο και τις κοινότητες που επισκέπτονται.
